brett sutton
Home Zdrowie Okiem eksperta Tri-Science: obrzęk płuc - co muszę o nim wiedzieć?

Tri-Science: obrzęk płuc - co muszę o nim wiedzieć?

środa, 24 kwietnia 2013 Napisane przez  Artur Pupka

obrzęk płuc obrzęk płuc

Jesteś bardzo dobrze przygotowany do wyścigu. Trenowałeś po 15-20 godzin tygodniowo. Czujesz się świetnie. Marzysz o Hawajach… Jest 7 rano, lipiec, piękne słońce nad jeziorem, wokół mnóstwo ludzi – zawodników i kibiców. Wskakujesz do chłodnej wody, nieco zimniejszej niż zwykle o tej porze roku. Zaczynają się kolejne Twoje zawody z cyklu Ironman. Twoje zawody… Pełna para, płyniesz 300 metrów i nagle zaczyna brakować Ci oddechu. Brakuje Ci sił, nogi przestają pracować. Co jest, myślisz?! Napiłem się wody?! To ten z lewej mnie zalał! Panika, strach?! Niemożliwe! Pojawia się myśl: przejdzie, przecież musi! Ale jednak musisz się zatrzymać, brak ci mocy, krztusisz się, odpluwasz różową wydzielinę, nasila się duszność… Dostałeś obrzęku płuc! Dla Ciebie zawody się skończyły. Podpływa kajak z ratownikiem i wyciąga Cię z wody. Przeżyłeś. Miałeś szczęście.

 

SIPE to wywołany pływaniem obrzęk płuc (swimming included pulmonary edema). Po raz pierwszy opisano ten zespół choroby w 1990 roku. Dotyczy najczęściej sportowców: pływaków, triathlonistów, nurków. Może to spotkać każdego, amatora i zawodowca. W zawodach triathlonowych występuje dość często i trzeba mieć o nim minimalną wiedzę, żeby uchronić swoje życie. W ciągu ostatnich trzech lat w USA objawy SIPE dotknęły 1,4% triathlonistów. SIPE jest uważany za obrzęk płuc niesercowego pochodzenia, chociaż niedokrwienie mięśnia sercowego, cukrzyca mogą mieć wpływ na jego rozwój.

 

Patofizjologia SIPE jest wieloczynnikowa. Wymiana gazowa następuje między pęcherzykami płucnymi i naczyniami włośniczkowymi tętnicy płucnej. I dzieje się to bez naruszenia integralności śródbłonka naczyniowego czyli wewnętrznej wyściółki naczyń krwionośnych. Do obrzęku płuc, czyli do „zalania” pęcherzyków płucnych płynem dochodzi poprzez naruszenie struktury śródbłonka naczyniowego. Naruszenie tej bariery jest spowodowane wzrostem ciśnienia w tętnicy płucnej. Ćwiczenia wytrzymałościowe u niewysportowanych mężczyzn powodują wzrost tego ciśnienia powyżej 30mmHg. Elita triathlonistów generuje w czasie wysiłku średnie ciśnienie 37mmHg. Ta wartość jest wystarczająca żeby naruszyć integralność ściany naczyń włosowatych pęcherzyków płucnych. To tłumaczy, dlaczego obrzęk płuc może dotknąć również najlepiej wytrenowanych profesjonalistów. Chociaż dokładna patofizjologia SIPE pozostaje nierozpoznana, za główne czynniki wywołujące obrzęk płuc przyjmuje się: wysiłek, zanurzenie w zimnej wodzie i przewodnienie.

 

Normalną reakcją organizmu w czasie wysiłku fizycznego jest zwiększenie rzutu serca, aby w warunkach większego zapotrzebowania zapewnić tkankom właściwą podaż tlenu. Ten mechanizm rzadko wywołuje obrzęk płuc u ludzi (np. u koni już tak). Ale już wysiłek w zimnej wodzie może wywołać SIPE. Pływanie w zimnej wodzie jest bardzo istotnym czynnikiem w tym procesie przez obkurczanie obwodowych naczyń krwionośnych i centralizację krążenia, czyli dostarczanie krwi głównie do serca oraz mózgowia. Mechanizm ten prowadzi do zwiększonego obciążena wstępnego (objętość krwi napływającej do serca) prawej komory serca i wzrostu ciśnienia w tętnicy płucnej oraz zwiększenie pojemności minutowej serca. Obkurczanie naczyń włosowatych powoduje też wzrost obciążenia następczego (objętość krwi wyrzucanej z serca), a tym samym prowadzi do wzrostu oporu w naczyniach płucnych. Wysiłkowe zwiększenie rzutu serca w połączeniu z podwyższonym napięciem wstępnym i następczym zależnym od zanurzenia w zimnej wodzie wydaje się być wystarczającymi czynnikami do naruszenia integralności śródbłonka naczyniowego w naczyniach włosowatych płuc, co wywołuje obrzęk płuc. Pozycja horyzontalna w pływaniu równiez obciąża pojemnościowo mięsień sercowy. Dodatkowym czynnikiem sprzyjającym wystąpieniu obrzęku płuc u pływaków jest stres przedstartowy, który wywołuje wzost poziomu adrenaliny obkurczającej naczynia włośniczkowe. Również ciśnienie otaczającej wody powoduje utrudnienia w przepływie krwi w klatce piersiowej i wzrost ciśnienia w krążeniu płucnym. Wykazano też, że przyjęcie kilku litrów wody w ciągu godziny przed startem może być również czynnikiem wywołującym obrzęk płuc. Uważa się, że prowadzi to do przewodnienia, które przyczynia się do wystąpienia obrzęku płuc poprzez zwiększenie ciśnienia kapilarnego.

 

OBJAWY
Głównym objawem obrzęku płuc u pływaków jest duszność, która jest nieproporcjonalna do wysiłku. Głęboko w klatce piersiowej pojawiaja sie uczucie trzasków, grzechotanie związane ze skracającym się wysiłkowo oddechem. Pojawia się kaszel, zwykle przykry w odczuciu, uporczywy, z duża ilością różowej, pienistej plwociny, a nawet zabarwiony krwią. Szybko zaczynać brakować sił, pojawia się uczucie słabnącej siły mięśniowej rąk i nóg. Jak postępować? Główna zasada postępowania jest jedna:

 

JAK NAJSZYBCIEJ PRZERWAĆ ZAWODY!

 

Należy natychmiast wezwać ratowników. SIPE jest zespołem chorobowym zagrażającym życiu! Nie lekceważ tych objawów! W Ironman US Championships New York City 2012 zmarł w wodzie mężczyzna, który zlekceważył powyższe objawy. Zanim przypłyną ratownicy, koniecznie trzeba przyjąć pionową pozycję ciała w wodzie i przy pomocy minimalnych ruchów rąk kierować sie ku brzegowi. Pierwsza pomoc w przypadku wystąpienia SIPE udzielana jest przez przeszkolony zespół ratowników. Poszkodowanego należy ułożyć w pozycji siedzącej. Nigdy w leżącej czy jeszcze gorzej z uniesionymi powyżej poziomu ciała kończynami dolnymi! Leczenie polega na podaniu wziewnie, jak najszybciej, stężonego tlenu. Osłuchowo stwierdza się rzężenia nad polami płucnymi, badanie rentgenowskie potwierdza obraz charakterystyczny dla obrzęku płuc – zlewające się zacienienia płatów płucnych, a nawet płyn w jamach opłucnowych. Chorzy wymagają czasami podawania beta-agonistów czyli leków rozszerzających oskrzela. Zwykle nie potrzeba podawania leków odwadniających. Najczęściej na nastepny dzień zawodnik może opuścić szpital w poczuciu pełnego zdrowia.

 

Dlaczego konieczna jest hospitalizacja?!

 

Bo obrzęk płuc jest chorobą zagrażającą utratą życia i lekarze muszą wykluczyć inne stany chorobowe mogące ten obrzęk wywoływać.


Jak uniknąć obrzęku płuc w czasie pływania?!

 

To trudne do zrobienia. Nie ma żadnych znAków ostrzegających przed zbliżającym się obrzękiem. Zawodnik czuje się zwykle dobrze, ma poczucie dobrego wytrenowania. Na pewno odwołanie zawodów przez organizatorów (mimo sprzeciwu zawodników) z powodu zbyt niskiej temperatury wody jest w pełni uzasadnione. Często organizatorzy (niestety też służby medyczne) nie wiedzą o tym zespole chorobowym, ale rezultat odwołania zawodów może byc tylko korzystny. Druga sprawa: nie pijcie zbyt dużej ilości płynów bezpośrednio przed startem! Po trzecie: ostrożność powinni zacchowywać zawodnicy z nadcisnieniem tętniczym, przyjmujący leki z grupy beta-blokerów. I jeszcze jedno. Pianka nie ma żadnego wpływu na wystąpienie SIPE. To, że zawodnik rozpina gwałtownie zamek pianki i zdziera ją z siebie już w wodzie spowodowane jest dusznością w przebiegu obrzęku płuc. 


Na zakończenie artykułu jeszcze dwie informacje:

1. Pojawiają się doniesienia o zmniejszaniu ryzyka obrzęku płuc u pływaków przez spożywanie kapsułek z rybim olejem. Kwasy Omega-3 działają p/zapalnie i stymulująco na układ immunologiczny. Ale tylko w wysokich dawkach: 9x1200mg 5 tygodni przed zawodami.

2. Nie wiadomo dlaczego, ale zespół SIPE dotyczy częściej kobiet.

 

Bibliografia
1. Miller CC 3rd, Calder-Becker K, Modave F.: Swimming-induced pulmonary edema in triathletes. Am J Emerg Med. 2010 Oct; 28(8): 941-6.
2. Shearer D, Mahon R.: Brain natriuretic peptide levels in six basic underwater demolitions/SEAL recruits presenting with swimming induced pulmonary edema (SIPE). J Spec Oper Med. 2009 Summer; 9(3): 44-50.
3. Ludwig BB, Mahon RT, Schwartzman EL.: Cardiopulmonary function after recovery from swimming-induced pulmonary edema. Clin J Sport Med. 2006 Jul; 16(4): 348-51.
4. Herrmann K.: Von innen trinken. Triathlon 2013 Mar; 109: 62-63.


 

Profesor Artur Pupka 

 

pupka

 

Specjalista chirurgii naczyniowej, ogólnej, angiologii i transplantologii klinicznej, lekarz medycyny sportowej. Współpracuje z Akademią Triathlonu od początku istnienia portalu, wspierając nas wiedzą medyczną. W lipcu 2012 roku wystartował w swoim pierwszym triathlonie, biorąc udział w zawodach Herbalife Triathlon Susz na dystansie długim. Po kilku miesiącach przygotowań (bez wcześniejszego doświadczenia w treningu wytrzymałościowym) ukończył go z wynikiem 6 godzin 21 minut. 27 lipca tego roku wystartuje w zawodach Ironman Zurich.

Artur Pupka

Artur Pupka

Specjalista chirurgii naczyniowej, ogólnej, angiologii i transplantologii klinicznej, lekarz medycyny sportowej. Kierownik Zakładu Chirurgii Endowaskularnej w Katedrze Chirurgii Naczyniowej, Ogólnej i Transplantacyjnej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Pracuje w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym we Wrocławiu na stanowisku kierownika jednego z oddziałów chirurgicznych kliniki. Tytuł naukowy profesora medycyny uzyskał w 2012 roku. Głowny temat zainteresowań zawodowych to zastosowanie biomateriałów w zakażeniach protez naczyniowych.

 

TRIATHLON

W lipcu 2012 roku wystartował w swoim pierwszym triathlonie, biorąc udział w zawodach Herbalife Triathlon Susz na dystansie długim. Po kilku miesiącach przygotowań (bez wcześniejszego doświadczenia w treningu wytrzymałościowym) ukończył go z wynikiem 6 godzin 21 minut. Od tego czasu ukończył wiele zawodów na dystansach:

1/4 Ironman (Garmin Piaseczno 2014, 2:34),

olimpijskim (Elemental Triathlon Olsztyn 2014 2:34),

Ironman 70.3 (Majorka 2014, 5:43)

Ironman: Zurich 2013 (14:34), Kopenhaga 2014 (12:48).

3 Liczba komentarzy:

  • ^ Artur Pupka środa, 28 października 2015 22:31 Umieszczone przez: Artur Pupka

    Plywanie w piance lub bez niej nie ma wplywu na wystapienie obrzeku pluc plywakow. Glowne czynniki (znane) to wysilek i przewodnienie, a przede wszystkim zimna woda. Zimno powoduje obkurczanie sie tetnic obwodowych w konczynach (stopy i rece) czyli centralizacje krazenia - obciazenie serca krwia. To wlasnie rece i stopy sa nieosloniete pianka i narazone na obkurczanie sie naczyn obwodowych. I ten mechanizm odgrywa wiodaca role w rozwoju tego specyficznego zespolu chorobowego plywakow dlugodystansowych i triathlonistow.

  • ^ lukasz111 środa, 28 października 2015 14:00 Umieszczone przez: lukasz111

    czyli start w piance vs start bez pianki nic nie daje?

  • ^ Daśka sobota, 04 stycznia 2014 18:11 Umieszczone przez: Daśka

    Kolejna dawka wiedzy, której nie wiedziałam... cóż człowiek wciąż się uczy :) Puki co nie pływam, więc po części problem mnie nie dotyczy, ale jest to wiedza ciekawa i kto wie, może kiedyś będę mogła z niej skorzystać. Ale ja w sumie mam pytanie, bo nigdzie nie znalazłam na stronie AT nic o np. astmie u sportowców. Czytam i czytam w internecie, ale może ktoś tu by podjął się tego tematu?? Ja np. jestem tym "szczęściarzem",którego płuca nie pracują czasami prawidłowo (max alergia na kudłate zwierzę o nazwie kot, no i niestety wysiłek, nie wspominając o stresie - bo ze mnie dość nerwowe stworzenie jest). Jak trenować? Jak sobie radzić z sytuacją gdy jedziemy np. na rowerze, biegniemy, a poziom powietrza ciągle maleje i nagle trzeba się wręcz zatrzymać. Czy kontynuować? To wszystko straszliwie zniechęca do pracy nad sobą, ale z drugiej strony przecież utytułowani sportowcy również mają astmę i mają wyniki, więc nie jest to niemożliwe! Owszem pewnie trzeba mieć ogromną wiedzę na ten temat i bardzo ciężko pracować, ale tego akurat się nie boję :) Może warto poruszyć ten temat ;P kto chętny się podjąć??

Zostaw komentarz

Upewnij się, że wypełniłeś wszystkie wymagane pola oznaczone gwiazdką (*).
Dozwolony jest podstawowy kod HTML.

Blogi

Ostatnie wpisy Pokaż wszytkie

stat4u
Website Security Test