Rozmowy

Michał Milian: „W triathlonie bardzo mało się dzieje. Ale lubię ten proces”

Poznaj historię Michała Miliana, który z kolarstwa przeszedł do triathlonu. Jakie wyzwania napotkał po zmianie?

Michał Milian: „W triathlonie bardzo mało się dzieje. Ale lubię ten proces”
Źródło: Michał Milian

Przez lata trenował kolarstwo, ale po wyjściu z kategorii U23 stanął przed pytaniem, co dalej. Dziś rywalizuje w triathlonie, choć, jak sam przyznaje, mocne kolarskie nogi wcale nie oznaczały łatwego wejścia do nowej dyscypliny. Blisko pół roku zajęło mu przepłynięcie pierwszych 500 metrów kraulem bez zatrzymania. Michał Milian opowiada o przejściu z kolarstwa do triathlonu, nauce pływania, bieganiu po rowerze, żywieniu i walce z własnymi kolarskimi przyzwyczajeniami.

Zmiana dyscypliny nie oznaczała jednak rozpoczęcia wszystkiego od zera. Kolarskie doświadczenie dało mu mocną bazę, ale triathlon szybko pokazał, że w tej dyscyplinie trzeba nauczyć się zupełnie nowych rzeczy.

Dzmitry Prudnikau: Przez lata byłeś związany z kolarstwem. Czy pamiętasz moment, w którym pomyślałeś: „czas na triathlon”? Co było prawdziwym impulsem do zmiany?

Michał Milian: Kiedy wyszedłem z kategorii U23, nie miałem już perspektyw na dalsze ściganie w kolarstwie. Nie chciałem jednak całkowicie rezygnować ze sportu. Poświęciłem kolarstwu kawał życia i szkoda było mi po prostu to wszystko zostawić. Gdybym całkowicie rzucił sport, wyszłoby na to, że te wszystkie lata poświęciłem na darmo. Nie chciałem tego zrobić również z szacunku do samego siebie, bo wiem, ile mnie to kosztowało.

Michał Milian: „W triathlonie bardzo mało się dzieje. Ale lubię ten proces”
fot. Michał Milian

Pewnego dnia na treningu spotkałem Mariusza Chrobota z TRIMP. Po krótkiej rozmowie wspólnie doszliśmy do wniosku, że może warto spróbować swoich sił w triathlonie. Tak rozpoczęła się nasza współpraca, która trwa już drugi sezon. Co ciekawe, zanim na dobre wszedłem w triathlon, postanowiłem spróbować swoich sił w maratonie w Poznaniu. Po kilku miesiącach treningów biegowych udało mi się złamać barierę trzech godzin. To dało mi dużo wiary w siebie i pokazało, że również w bieganiu mam potencjał do rozwoju. Był to kolejny impuls, żeby spróbować swoich sił w triathlonie.

DP: Czy kolarz ma w triathlonie łatwiej. Z czym się zgadzasz, a co okazało się największym zaskoczeniem po wejściu do nowej dyscypliny?

MM: Zgodzę się z tym, że kolarz ma ułatwione zadanie, ponieważ wchodzi do triathlonu z potężnym, budowanym przez lata silnikiem tlenowym. Oczywiście kolarska wydolność nie przekłada się automatycznie na szybkie bieganie. Mechanika ruchu jest zupełnie inna i początki wcale nie są łatwe. Z taką bazą progres przychodzi jednak znacznie szybciej niż u kogoś, kto zaczyna sport od zera.

Największym zaskoczeniem okazało się dla mnie pływanie. To zupełnie inna bajka. W wodzie liczą się przede wszystkim technika i ekonomia ruchu. Jeśli ktoś, tak jak ja, nie pływał za dzieciaka i uczy się kraula dopiero w wieku dorosłym, musi poświęcić mnóstwo czasu, żeby wyglądało to przyzwoicie.

Brutalna prawda jest taka, że w basenie nawet najwyższe VO2max⁠Pułap tlenowy (VO₂max)Maksymalna ilość tlenu, jaką organizm może pobrać i wykorzystać podczas intensywnego wysiłku. Jest jednym ze wskaźników wydolności tlenowej. na niewiele się zdaje, jeśli brakuje techniki i czucia wody.

DP: Patrząc na swoje przygotowanie kolarskie, które elementy treningu przełożyły się niemal 1:1 na triathlon, a które kompletnie przestały działać?

MM: Na pierwszy rzut oka treningi w obu dyscyplinach wyglądają podobnie. Tym, co przełożyło się u mnie niemal jeden do jednego, jest przede wszystkim etyka pracy.

Lata spędzone w kolarstwie nauczyły mnie cierpliwości do długich, nieraz monotonnych jednostek treningowych. Nauczyły mnie również systematyczności, która w triathlonie jest podstawą. Po prostu lubię ten proces.

Sam wyścig triathlonowy jest jednak znacznie mniej dynamiczny niż klasyczne kolarstwo. Kompletnie przestały mieć znaczenie elementy związane z jazdą w peletonie: rwanie tempa, walka o odpowiednie ustawienie się w grupie czy cała kolarska taktyka.

W triathlonie rzadko wchodzi się w strefę beztlenową. To akurat bardzo mi odpowiada, ponieważ wysiłki ponad progiem nigdy nie były moją najmocniejszą stroną. Tutaj odpada chowanie się na kole. Każdy jedzie po prostu swoje, a sam wysiłek przypomina kolarską jazdę indywidualną na czas.

DP: Czy w triathlonie da się wygrać samymi nogami wytrenowanymi w kolarstwie, czy prędzej czy później każdy musi nauczyć się pokory?

MM: Tak jak wspominałem wcześniej, sama wydolność z kolarstwa nie przekłada się automatycznie na dobre wyniki w triathlonie. Potrzeba czasu, aby przekuć wypracowany potencjał na pozostałe dyscypliny.

Oczywiście etap kolarski zajmuje najwięcej czasu podczas zawodów. Mogłoby się więc wydawać, że wystarczy mocno pojechać na rowerze, żeby odrobić straty po słabym pływaniu. Trzeba jednak pamiętać, że po zejściu z roweru jest jeszcze bieg, od którego często zależy końcowy wynik wyścigu.

Jeśli wyjdziesz z wody z dużą stratą, a potem pojedziesz rower „w trupa”, na biegu czeka cię już tylko marszobieg i walka o przetrwanie.

W triathlonie każdy etap uczy pokory.

DP: Największą różnicą jest chyba bieganie po rowerze. Jak wyglądały Twoje pierwsze zakładki i jak reagował na nie Twój organizm?

MM: Bieganie w triathlonie to zupełnie inny sport niż klasyczne bieganie. Moje pierwsze treningi zakładkowe⁠ZakładkaTrening łączący co najmniej dwie dyscypliny bez długiej przerwy, najczęściej jazdę na rowerze i bieg. Oswaja organizm ze zmianą rodzaju wysiłku. zdecydowanie nie należały do przyjemnych. Zresztą do dziś, podczas samych zawodów, pierwsze kilometry biegu są dla mnie najcięższym momentem całego wyścigu. Potrzebuję zazwyczaj kilkunastu minut, żeby się rozruszać.

Michał Milian: „W triathlonie bardzo mało się dzieje. Ale lubię ten proces”
fot. Michał Milian

Ciało przeżywa wtedy specyficzny szok. Z jednej strony błędnik jest wciąż przyzwyczajony do wysokich prędkości z etapu kolarskiego i podświadomie chce się od razu biec bardzo szybko. Z drugiej strony trudno zmienić mechanikę ruchu i rozruszać „ubite”, kwadratowe nogi tuż po zejściu z roweru.

Dodam jeszcze, że przejście z pływania na rower również nie jest takie proste, a wszyscy mówią tylko o bieganiu po rowerze.

DP: Kolarze często świetnie kontrolują moc i tempo. Czy ta umiejętność pomaga Ci podczas całego wyścigu, czy w triathlonie trzeba myśleć o energii zupełnie inaczej?

MM: Przez te wszystkie lata spędzone w sporcie świetnie poznałem swoje możliwości. Potrafię ocenić, na jakie tempo mogę sobie w danym momencie pozwolić.

W triathlonie na tym właśnie polega cała sztuka, żeby pojechać na maksimum swoich możliwości i wykręcić jak najlepszy wynik, ale jednocześnie ani trochę nie przesadzić.

To wymaga naprawdę dobrego wyczucia. Na zawodach widać, że wiele osób ma z tym problem. Nie każdy zawodnik ma aż tak głęboką świadomość własnego ciała. Myślę, że ta umiejętność, którą wypracowałem przez lata kolarstwa, bardzo mi pomaga.

DP: Pływanie było dla Ciebie nowym rozdziałem. Co było trudniejsze: technika, oddech czy zaakceptowanie, że przez jakiś czas nie będziesz w tej dyscyplinie najmocniejszy?

MM: Na początku w pływaniu absolutnie wszystko było dla mnie trudne, a nauka szła bardzo powoli. Moim największym błędem było to, że próbowałem uczyć się sam z filmów w internecie, zamiast od razu zapisać się na lekcje pływania.

Blisko pół roku zajęło mi przepłynięcie pierwszych 500 metrów kraulem bez zatrzymania, więc początki były naprawdę ciężkie.

Teraz na basenie wygląda to już przyzwoicie, ale na zawodach bywa z tym bardzo różnie. W tym roku sporo startowałem właśnie po to, żeby obyć się z wodą i nauczyć się pływania w grupie oraz nawigacji. Moje czasy wciąż są jednak dość nieregularne.

Potrafię zaakceptować to, że raczej nie będę wychodził z wody w czołówce. Wiem jednak, że jeśli w końcu uda mi się w pełni przekuć to, co pływam na treningach, na warunki startowe, to nie będzie wstydu. Wierzę, że kiedyś to w końcu zaskoczy.

DP: W kolarstwie ogromną rolę odgrywa jazda w grupie, taktyka i praca w peletonie. Czy brakuje Ci tego elementu podczas indywidualnej rywalizacji w triathlonie?

MM: Oczywiście, że mi tego brakuje. Szczerze mówiąc, w triathlonie po prostu bardzo mało się dzieje.

DP: Gdybyś dziś miał przygotować kolarza do pierwszego sezonu triathlonowego, jakie trzy błędy kazałbyś mu wyeliminować już od pierwszego treningu?

MM: Po pierwsze: bardzo ostrożne wchodzenie w trening biegowy. Największym błędem jest poleganie wyłącznie na swojej wydolności i rzucanie się od razu na duże obciążenia.

Ciało kolarza nie jest mechanicznie przystosowane do takich przeciążeń, ponieważ na rowerze nie występują one w takim zakresie. Aparat ruchu – stawy, ścięgna i mięśnie – musi się do nich stopniowo zaadaptować. To wymaga czasu i cierpliwości.

Po drugie: od razu zainwestowałbym w trenera pływania, zamiast próbować uczyć się samemu i utrwalać złe nawyki.

Po trzecie: od początku wprowadzałbym treningi zakładkowe. Nawet jeśli miałoby to być zaledwie 15 minut bardzo luźnego biegu po zejściu z roweru. Ciało i głowa muszą jak najszybciej poznać to specyficzne uczucie i nauczyć się funkcjonować po zmianie dyscypliny.

DP: Czy Twoje podejście do regeneracji, odżywiania i planowania sezonu zmieniło się po przejściu do triathlonu?

MM: Muszę szczerze przyznać, że po przejściu do triathlonu trochę zaniedbuję regenerację. Całkowita objętość godzinowa w tygodniu jest podobna do tej z czasów kolarskich, ale w triathlonie rozkłada się na co najmniej dwa razy więcej pojedynczych jednostek treningowych. Logistycznie jest to dużo trudniejsze do ogarnięcia, przez co często zdarza się, że muszę trenować o bardzo nietypowych godzinach.

Niestety, mam problem z odpuszczaniem. Przez zaniedbywanie odpoczynku w tamtym roku mocno męczyłem się z kontuzjami biegowymi. Teraz staram się przykładać do tego większą wagę, bo wiem już, jakie to ważne, ale wciąż nie jest to moja najmocniejsza strona.

Czasem włączają mi się nawyki ze starej szkoły. Sam dokładam sobie obciążeń, bo wydaje mi się, że tak trzeba, a zazwyczaj nie wychodzi mi to na dobre. Uczę się tego, że muszę bardziej słuchać trenera i wbić sobie do głowy zasadę, że więcej nie zawsze znaczy lepiej.

Ten problem wynika chyba z moich kolarskich korzeni. Kolarstwo jest po prostu dużo mniej obciążające dla aparatu ruchu niż bieganie, więc na rowerze regeneracja po ciężkim treningu przebiega znacznie szybciej. W triathlonie, w którym tak mocno eksploatujesz nogi biegowo, margines błędu jest dużo mniejszy.

Jeśli chodzi o odżywianie, tutaj dużo się poprawiło. Teraz większą uwagę przykładam do tego, co i ile jem. Wcześniej miałem z tym problem, bo po prostu jadłem za mało – nawet podczas zawodów czy treningów.

Pamiętam, że jeszcze nie tak dawno panowała zasada jednego żela na godzinę wysiłku, czyli około 20 gramów węglowodanów. Teraz normą stało się przyjmowanie 100 gramów na godzinę lub nawet więcej.

DP: Czy triathlon daje Ci dziś większą satysfakcję niż kiedykolwiek dawało Ci kolarstwo?

MM: Trudno to jednoznacznie ocenić. Z jednej strony to sporty wytrzymałościowe, więc mają ze sobą wiele wspólnego, ale na ten moment nie powiedziałbym, że triathlon daje mi więcej radości czy satysfakcji niż dawało mi kolarstwo.

fot. Michał Milian

Myślę, że po prostu potrzebuję na to jeszcze trochę czasu. Szczerze mówiąc, czuję na razie pewien niedosyt. Moje obecne wyniki w triathlonie nie do końca oddają to, ile pracy, energii i wyrzeczeń poświęcam każdego dnia na treningi.

Wciąż uczę się, jak idealnie poskładać te trzy dyscypliny w jedną sprawną całość. Wierzę, że największa satysfakcja z wyników dopiero na mnie czeka.

DP: Coraz więcej byłych kolarzy trafia do triathlonu. Myślisz, że to naturalna droga rozwoju po zakończeniu kariery, czy raczej zupełnie nowa przygoda wymagająca zmiany mentalności?

MM: Mam wrażenie, że do triathlonu często trafiają zawodnicy, którzy czują pewien niedosyt i nie do końca spełnili się w swojej macierzystej dyscyplinie. Dotyczy to zresztą nie tylko kolarzy, lecz także byłych pływaków czy biegaczy.

Szczególnie jeśli mówimy o ściganiu się na długim dystansie, jest to dla nich szansa na znalezienie nowej drogi.

Długi dystans ma to do siebie, że wybacza wiek. Nawet zawodnicy po 40. roku życia mogą z powodzeniem ścigać się na najwyższym, światowym poziomie. Nie potrzeba tu już takiej dynamiki, jaka jest niezbędna na krótkich dystansach, takich jak sprint czy olimpijka. Liczy się przede wszystkim budowana latami wytrzymałość na względnie niskiej intensywności.

Nie ma co się też oszukiwać – próg wejścia do zawodowego sportu jest w triathlonie po prostu niższy niż na przykład w kolarstwie szosowym, w którym bardzo trudno się przebić. Wynika to w dużej mierze z faktu, że triathlon to wciąż stosunkowo młoda i dynamicznie rozwijająca się dyscyplina. Stwarza więc możliwości powrotu do rywalizacji na wysokim poziomie.

DP: Gdybyś mógł wrócić do siebie sprzed kilku lat i przekazać jedną radę przed wejściem do triathlonu, co byś powiedział?

MM: Powiedziałbym sobie jedno: bądź cierpliwy.

W triathlonie, jak zresztą we wszystkim, na efekty potrzeba czasu i po prostu nie da się pójść na skróty. Nawet dzisiaj widzę, że wciąż potrzebuję jeszcze trochę czasu, aby poskładać te wszystkie puzzle w jedną spójną całość.

Wierzę jednak, że kiedy to się w końcu uda, zacznę robić wyniki, które będą w pełni oddawały mój rzeczywisty poziom sportowy i włożoną pracę.

DP: Dziękuję za rozmowę!


Dzmitry Prudnikau

Autor Akademii Triathlonu. Pisze o treningu biegowym, wydolności i praktycznych aspektach wyjazdów sportowych.