Klasyfikacja zawodników amatorów, odrębna od PRO lub elity. W jej ramach uczestnicy rywalizują w grupach wyznaczanych według wieku i płci.
Słownik triathlonisty
Krótkie, sprawdzone wyjaśnienia pojęć, które spotkasz w planach treningowych, na zawodach i w naszych artykułach. Wyszukaj hasło albo przejdź do litery.
A
1 hasło-
Age group
B
2 hasła-
Bike fitting Proces dopasowania ustawień roweru i pozycji do budowy ciała, możliwości ruchowych oraz celu jazdy, z uwzględnieniem komfortu i efektywności.
-
Boja asekuracyjna Jaskrawa boja holowana przez pływaka, która poprawia jego widoczność w otwartym akwenie. Nie zastępuje kamizelki ratunkowej ani nadzoru.
C
3 hasła-
CdA Iloczyn współczynnika oporu aerodynamicznego i powierzchni czołowej zawodnika z rowerem. Niższe CdA oznacza mniejszy opór przy tej samej prędkości.
-
CSS (krytyczna prędkość pływania) Critical Swim Speed, czyli krytyczna prędkość pływania szacowana z prób na różnych dystansach. Pomaga dobierać tempo odcinków treningowych.
-
CTL, ATL i TSB Wskaźniki modelujące obciążenie treningowe: CTL opisuje dłuższy okres, ATL krótszy, a TSB ich bilans. Pomagają oceniać obciążenie i świeżość.
D
5 haseł-
DNF Skrót od Did Not Finish, oznaczający w wynikach zawodnika, który wystartował, ale nie ukończył zawodów.
-
DNS Skrót od Did Not Start, oznaczający w wynikach zawodnika, który był zgłoszony do zawodów, ale nie wystartował.
-
Drafting Jazda blisko za innym kolarzem, który osłania przed pędem powietrza. Dzięki mniejszemu oporowi można utrzymywać tę samą prędkość przy mniejszym wysiłku.
-
Drafting pływacki Pływanie blisko za innym zawodnikiem lub obok niego, aby wykorzystać ruch wody i zmniejszyć opór oraz koszt wysiłku.
-
DSQ Oznaczenie dyskwalifikacji zawodnika, czyli wykluczenia z klasyfikacji za naruszenie obowiązujących zasad zawodów.
E
1 hasło-
Elektrolity Substancje tworzące w płynach organizmu jony, np. sód, potas i chlorki. Uczestniczą w regulacji gospodarki wodnej oraz pracy mięśni i nerwów.
F
2 hasła-
Fartlek (zabawa biegowa) Zabawa biegowa, czyli trening ze zmianami tempa, często dobieranymi swobodnie do terenu i samopoczucia, przeplatanymi spokojniejszym biegiem.
-
FTP (funkcjonalna moc progowa) Funkcjonalna moc progowa: szacowana moc, którą można utrzymywać przez dłuższy, intensywny wysiłek. Służy m.in. do ustalania stref treningowych.
H
2 hasła-
Hiponatremia Zbyt niskie stężenie sodu we krwi. Podczas długiego wysiłku może wiązać się z nadmiernym piciem płynów w stosunku do możliwości ich wydalania i strat.
-
HRV (zmienność rytmu serca) Zmienność odstępów czasu między kolejnymi uderzeniami serca. Pomaga obserwować reakcję organizmu na obciążenie, stres i regenerację.
K
3 hasła-
Kadencja Częstotliwość ruchu podczas wysiłku: na rowerze liczba obrotów korby na minutę, a w biegu zwykle liczba kroków na minutę.
-
Kask aerodynamiczny Kask rowerowy o kształcie zaprojektowanym tak, by ograniczać opór powietrza, szczególnie w określonej pozycji głowy i tułowia.
-
Koło dyskowe Koło rowerowe z pełną powierzchnią zamiast odkrytych szprych, stosowane zwykle z tyłu roweru w celu ograniczenia oporu aerodynamicznego.
L
3 hasła-
Lemondka Przystawka do kierownicy z podparciem przedramion, umożliwiająca przyjęcie pochylonej pozycji, która może zmniejszyć opór powietrza.
-
Limit czasu Ustalony przez organizatora limit czasu na ukończenie całych zawodów lub dotarcie do określonego punktu trasy.
-
Linia wsiadania i zsiadania Oznaczenia wyznaczające, gdzie można rozpocząć jazdę po T1 i gdzie trzeba zakończyć ją przed T2: wsiada się za pierwszą linią, a zsiada przed drugą.
Ł
2 hasła-
Ładowanie węglowodanów Strategia żywieniowa polegająca na zwiększeniu podaży węglowodanów przed długim wysiłkiem, aby powiększyć zapasy glikogenu w mięśniach.
-
Łapki pływackie Płytki zakładane na dłonie podczas pływania, zwiększające powierzchnię nacisku na wodę i opór. Służą do ćwiczenia techniki oraz siły pływackiej.
M
4 hasła-
Miernik mocy Urządzenie mierzące moc wytwarzaną podczas pedałowania, podawaną w watach. Pozwala kontrolować intensywność jazdy niezależnie od samej prędkości.
-
Mikrocykl, mezocykl i makrocykl Jednostki planowania treningu o rosnącej długości: mikrocykl obejmuje zwykle kilka dni, mezocykl kilka tygodni, a makrocykl dłuższy etap przygotowań.
-
Mleczan Mleczan, czyli związek powstający podczas przemian glukozy i wykorzystywany jako paliwo. Jego stężenie we krwi pomaga oceniać intensywność wysiłku.
-
Moc znormalizowana Obliczana z pomiarów mocy wartość, która uwzględnia zmienność wysiłku i pomaga oszacować jego obciążenie lepiej niż sama średnia moc.
N
3 hasła-
Nawigacja w pływaniu Krótkie spoglądanie przed siebie podczas pływania, które pozwala kontrolować kierunek i orientować się względem boi oraz innych punktów na trasie.
-
Nawodnienie podczas wysiłku Przyjmowanie płynów podczas aktywności w celu ograniczania ich niedoboru, z uwzględnieniem strat potu, warunków i indywidualnych potrzeb.
-
Negative split Sposób rozłożenia wysiłku, w którym druga połowa dystansu jest pokonana w krótszym czasie niż pierwsza.
O
2 hasła-
Oddychanie bilateralne Oddychanie w kraulu na obie strony ciała, np. co trzeci ruch ramion lub przez naprzemienne wybieranie strony na kolejnych odcinkach.
-
Open water Pływanie w otwartych akwenach, np. jeziorze, morzu lub rzece, gdzie na warunki wpływają m.in. fale, prądy, temperatura i widoczność.
Ó
1 hasło-
Ósemka pływacka Piankowa bojka trzymana między nogami podczas pływania, która unosi dolną część ciała i pozwala skupić się na pracy ramion.
P
14 haseł-
Pakiet startowy Zestaw materiałów przekazywany uczestnikowi zawodów, zwykle zawierający numer startowy, oznaczenia sprzętu lub chip do pomiaru czasu.
-
Pas startowy Elastyczny pasek do mocowania numeru startowego, który pozwala zmieniać jego położenie bez przypinania numeru bezpośrednio do ubrania.
-
Pedały zatrzaskowe Pedały, w które wpina się specjalne bloki w podeszwach butów, tworząc połączenie buta z rowerem. Wypięcie wymaga określonego ruchu stopy.
-
Periodyzacja treningu Podział przygotowań na okresy o różnych celach i obciążeniach, tak aby rozwijać formę oraz zaplanować regenerację i gotowość do startów.
-
Pianka neoprenowa Elastyczny strój z neoprenu, który ogranicza utratę ciepła i zwiększa wyporność w wodzie. W triathlonie używa się modeli przeznaczonych do pływania.
-
Pozycja aerodynamiczna Ułożenie ciała na rowerze mające ograniczać opór powietrza, najczęściej przez obniżenie tułowia i zmniejszenie powierzchni wystawionej na wiatr.
-
Priorytety startów A, B i C Podział startów według ważności w planie treningowym: A to główny cel, B start o mniejszym priorytecie, a C zwykle sprawdzian lub element treningu.
-
Problemy żołądkowo-jelitowe Dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego podczas wysiłku, np. nudności, ból brzucha, wzdęcia lub biegunka, które mogą utrudniać kontynuowanie aktywności.
-
Progi mleczanowe Poziomy intensywności wysiłku wyznaczane ze zmian stężenia mleczanu we krwi. Najczęściej wyróżnia się pierwszy próg (LT1) i drugi próg (LT2).
-
Próg beztlenowy Intensywność, powyżej której mleczan coraz szybciej gromadzi się we krwi. Zwykle odpowiada drugiemu progowi mleczanowemu (LT2); wynik zależy od metody pomiaru.
-
Próg tlenowy Intensywność, przy której stężenie mleczanu zaczyna rosnąć ponad poziom lekkiego wysiłku. Zwykle odpowiada pierwszemu progowi mleczanowemu (LT1).
-
Przetrenowanie Długotrwały spadek zdolności wysiłkowych związany z nadmiernym obciążeniem i niedostateczną regeneracją, który nie ustępuje po krótkim odpoczynku.
-
Pułap tlenowy (VO₂max) Maksymalna ilość tlenu, jaką organizm może pobrać i wykorzystać podczas intensywnego wysiłku. Jest jednym ze wskaźników wydolności tlenowej.
-
Punkt żywieniowy Miejsce na trasie zawodów, w którym organizator udostępnia napoje lub jedzenie. Zakres dostępnych produktów zależy od konkretnej imprezy.
R
7 haseł-
Regeneracja aktywna Lekka aktywność wykonywana między trudniejszymi treningami lub po wysiłku, której celem jest wspieranie odpoczynku bez dokładania dużego obciążenia.
-
Rekord życiowy Najlepszy wynik osiągnięty przez danego zawodnika na określonym dystansie lub w danej konkurencji, często nazywany życiówką.
-
Roll down Procedura przekazania niewykorzystanego miejsca kwalifikacyjnego kolejnemu uprawnionemu zawodnikowi zgodnie z zasadami organizatora.
-
Rolling start Sposób startu, w którym zawodnicy ruszają kolejno, pojedynczo lub po kilka osób co parę sekund. Czas każdego jest liczony od przekroczenia linii startu.
-
Rower triathlonowy Rower zaprojektowany do jazdy w pozycji aerodynamicznej i długiego utrzymywania równego wysiłku, stosowany głównie w triathlonie bez draftingu.
-
Rozgrzewka Wstępna część aktywności, która stopniowo przygotowuje mięśnie, stawy i układ krążenia do bardziej intensywnego wysiłku.
-
RPE (skala odczuwanego wysiłku) Subiektywna ocena odczuwanej trudności wysiłku, wyrażana liczbą na ustalonej skali, np. od 0 do 10 lub od 6 do 20.
S
14 haseł-
Schłodzenie Końcowa część treningu polegająca na stopniowym zmniejszaniu intensywności, np. przez spokojny trucht, marsz lub lekkie pedałowanie.
-
Slot kwalifikacyjny Miejsce uprawniające do udziału w zawodach docelowych, np. mistrzostwach świata, przyznawane według zasad kwalifikacji danej imprezy.
-
Start falowy Sposób startu, w którym zawodnicy są podzieleni na grupy. Każda grupa rusza jednocześnie na wspólny sygnał, a kolejne fale startują w ustalonych odstępach.
-
Start masowy Rozpoczęcie zawodów, w którym wszyscy zawodnicy danego wyścigu ruszają jednocześnie na wspólny sygnał.
-
Strefa 2 (Z2) Zakres spokojnego wysiłku rozwijającego wytrzymałość tlenową, oznaczany jako Z2 w wielu modelach stref. Dokładne granice zależą od przyjętego podziału.
-
Strefa kar Wyznaczone miejsce na trasie zawodów, w którym zawodnik odbywa karę czasową zgodnie z poleceniem sędziego i regulaminem.
-
Strefa T1 Strefa, w której zawodnik po pływaniu przygotowuje się do jazdy na rowerze. T1 oznacza też samą zmianę z pływania na rower oraz jej czas.
-
Strefa T2 Strefa, w której zawodnik odstawia rower i przygotowuje się do biegu. T2 oznacza też samą zmianę z jazdy na rowerze do biegu oraz jej czas.
-
Strefa zmian Wyznaczona część zawodów, w której zawodnicy zostawiają sprzęt i przechodzą między pływaniem, jazdą na rowerze i biegiem.
-
Strefa zrzutu Oznaczony odcinek trasy, na którym wolno wyrzucać odpady, np. opakowania po żelach i bidony, zgodnie z regulaminem zawodów.
-
Strefy mocy Zakresy mocy określające intensywność treningu, najczęściej wyznaczane względem FTP i przypisane do różnych celów wysiłku.
-
Strefy tętna Przedziały częstości uderzeń serca przypisane do poziomów intensywności wysiłku, wyznaczane według wybranego modelu i indywidualnych parametrów.
-
Sweet spot Trening kolarski o intensywności nieco poniżej FTP, zwykle około 88-94% tej wartości. Służy rozwijaniu zdolności do utrzymywania mocnego, równego wysiłku.
-
Swimskin Cienki, dopasowany strój startowy zmniejszający opór wody, zakładany na etap pływacki. Nie zapewnia izolacji termicznej takiej jak pianka neoprenowa.
Ś
1 hasło-
Ściana Potoczne określenie gwałtownego spadku energii i zdolności utrzymania tempa podczas długiego wysiłku, często związanego z wyczerpaniem zapasów węglowodanów.
T
10 haseł-
Tapering Zaplanowane zmniejszenie obciążeń treningowych przed ważnymi zawodami, aby ograniczyć zmęczenie i zachować wypracowaną formę.
-
Tętno maksymalne (HRmax) Najwyższa częstość uderzeń serca osiągana podczas maksymalnego wysiłku. Może różnić się zależnie od dyscypliny i nie jest miarą wytrenowania.
-
Trenażer rowerowy Urządzenie umożliwiające jazdę na własnym rowerze w miejscu, zwykle pod dachem, przez stawianie oporu podczas pedałowania.
-
Trening bazowy Etap przygotowań rozwijający podstawy wydolności, wytrzymałość i tolerancję obciążeń, na których opiera się późniejszy trening specjalistyczny.
-
Trening beztlenowy Trening o wysokiej intensywności, rozwijający zdolność do wysiłków z dużym udziałem procesów dostarczających energię bez bezpośredniego udziału tlenu.
-
Trening interwałowy Trening z powtarzanymi odcinkami wysiłku rozdzielonymi przerwami lub lżejszą aktywnością. Długość i intensywność odcinków zależą od celu sesji.
-
Trening tlenowy Trening rozwijający wydolność poprzez wysiłek, w którym większość energii pochodzi z przemian wykorzystujących tlen.
-
Trisuit (strój triathlonowy) Strój przeznaczony do pokonania całego triathlonu bez przebierania się między pływaniem, jazdą na rowerze i biegiem.
-
Tryb ERG Funkcja trenażera, która automatycznie zmienia opór, aby utrzymywać zadaną moc mimo zmian kadencji, w granicach możliwości urządzenia.
-
TSS Training Stress Score: liczbowy wskaźnik obciążenia treningowego, uwzględniający czas wysiłku oraz jego intensywność względem indywidualnego progu.
W
5 haseł-
Waty na kilogram (W/kg) Moc wyrażona w watach podzielona przez masę ciała w kilogramach. Ułatwia porównywanie względnej mocy zawodników, szczególnie na podjazdach.
-
Wskaźnik efektywności (EF) Wskaźnik porównujący znormalizowaną moc lub prędkość biegu skorygowaną o nachylenie ze średnim tętnem. Pomaga oceniać efektywność podobnych wysiłków tlenowych.
-
Wskaźnik zmienności mocy (VI) Iloraz mocy znormalizowanej i średniej mocy z jazdy. Wartość bliższa 1 oznacza równiejsze rozłożenie mocy w analizowanym odcinku.
-
Wskok na rower Technika rozpoczęcia etapu rowerowego polegająca na wskoczeniu na rower w ruchu po przekroczeniu linii wsiadania. Wymaga wprawy i kontroli roweru.
-
Współczynnik intensywności (IF) Wskaźnik intensywności wysiłku względem indywidualnego progu. W kolarstwie jest ilorazem mocy znormalizowanej i FTP.
Z
2 hasła-
Zakładka Trening łączący co najmniej dwie dyscypliny bez długiej przerwy, najczęściej jazdę na rowerze i bieg. Oswaja organizm ze zmianą rodzaju wysiłku.
-
Zeskok z roweru Technika zakończenia etapu rowerowego polegająca na zejściu z roweru w ruchu przed linią zsiadania. Wymaga wprawy i zachowania kontroli.