Słownik triathlonisty

RPE (skala odczuwanego wysiłku)

Subiektywna ocena odczuwanej trudności wysiłku, wyrażana liczbą na ustalonej skali, np. od 0 do 10 lub od 6 do 20.

RPE to subiektywna ocena trudności wysiłku wyrażona na ustalonej skali. Osoba ćwicząca przypisuje liczbę temu, jak wymagająca jest dla niej aktywność. Ocena może uwzględniać oddech, pracę mięśni i ogólne poczucie obciążenia. Nie wymaga miernika mocy ani czujnika tętna, ale jej znaczenie zależy od używanej skali i sposobu zadania pytania.

Liczba opisuje odczucie osoby ćwiczącej

Ta sama prędkość biegu lub moc na rowerze może być odczuwana inaczej w różnych dniach. Wpływają na to wcześniejsze obciążenia, warunki i stan organizmu. RPE zapisuje właśnie tę wewnętrzną reakcję. Nie jest oceną techniki ruchu ani miarą wartości zawodnika. Wyższa liczba oznacza większą trudność według danej skali, a nie automatycznie lepszy trening.

Ocena powinna odnosić się do sprecyzowanego momentu lub zakresu sesji. Odczucie podczas ostatniego powtórzenia może różnić się od ogólnej oceny całego treningu. Bez tego kontekstu dwie liczby mogą pozornie opisywać to samo, chociaż odpowiadają na różne pytania. W dokumentacji treningowej znaczenie ma więc także sposób zbierania informacji.

Różne skale nie są zamienne

Klasyczna skala Borga obejmuje wartości od 6 do 20. Powszechnie spotyka się także skale wykorzystujące zakres od 0 do 10 oraz ich odmiany. Liczba osiem ma w tych systemach inne znaczenie. Zapis RPE 8 bez wskazania skali nie pozwala jednoznacznie ustalić, jak trudny był wysiłek.

Opis słowny poziomów pomaga przypisać liczbę do odczucia. Nie oznacza to jednak ścisłego przelicznika na procent FTP lub konkretną częstość pracy serca u każdego człowieka. Historyczne związki skali z tętnem nie tworzą uniwersalnego równania dla wszystkich dyscyplin i osób. Ocena pozostaje subiektywna, nawet gdy jest przedstawiona za pomocą liczby.

Liczby na skali nie oznaczają też procentu energii. Ocena cztery nie jest po prostu dwukrotnością obciążenia ocenionego na dwa, a osiem nie oznacza ośmiu dziesiątych tętna maksymalnego. Zależność między odczuciem i parametrami wysiłku zależy od zastosowanego narzędzia oraz osoby. RPE pozwala uporządkować obserwację, ale nie zamienia jej w bezpośredni pomiar mechanicznej pracy lub poboru tlenu.

RPE obok mocy, tempa i tętna

Pomiary z urządzeń i odczucia mogą się uzupełniać. Moc opisuje mechaniczną stronę pracy, tętno reakcję układu krążenia, a RPE to, jak osoba odbiera wysiłek. Rozbieżność między nimi nie musi oznaczać błędu. Może wynikać z warunków, zmęczenia lub charakteru odcinka, a jej ocenę ułatwia znajomość całej sesji.

RPE jest przydatne także tam, gdzie porównywanie prędkości utrudnia teren albo pogoda. Nie zapewnia jednak pełnej diagnozy przyczyn gorszego samopoczucia. Jedna nietypowa ocena nie rozstrzyga o chorobie czy przetrenowaniu. Tak samo jak inne dane wymaga kontekstu, a przy dolegliwościach nie zastępuje oceny medycznej.

Rating of Perceived Exertion i skala Borga

Angielskie rozwinięcie RPE to Rating of Perceived Exertion. W polskim użyciu odpowiadają mu skala odczuwanego wysiłku i ocena odczuwanego wysiłku. Skala Borga nazywa określony system oceny, a nie dowolną listę liczb stosowaną w aplikacji. Określenie trudność treningu jest zrozumiałym objaśnieniem, lecz do porównywania zapisów nadal potrzebna jest informacja o konkretnym narzędziu.

Więcej haseł na R

Cały słownik
  • Regeneracja aktywna

    Lekka aktywność wykonywana między trudniejszymi treningami lub po wysiłku, której celem jest wspieranie odpoczynku bez dokładania dużego obciążenia.

  • Rekord życiowy

    Najlepszy wynik osiągnięty przez danego zawodnika na określonym dystansie lub w danej konkurencji, często nazywany życiówką.

  • Roll down

    Procedura przekazania niewykorzystanego miejsca kwalifikacyjnego kolejnemu uprawnionemu zawodnikowi zgodnie z zasadami organizatora.