Słownik triathlonisty

Trening beztlenowy

Trening o wysokiej intensywności, rozwijający zdolność do wysiłków z dużym udziałem procesów dostarczających energię bez bezpośredniego udziału tlenu.

Trening beztlenowy rozwija zdolność do wysiłków z dużym udziałem procesów dostarczających energię bez bezpośredniego udziału tlenu. Zwykle kojarzy się z wysoką intensywnością i ograniczonym czasem utrzymywania pracy. Nazwa nie oznacza jednak, że mięśnie przestają otrzymywać tlen. Podczas wysiłku procesy tlenowe i beztlenowe działają równolegle, a zmienia się ich względny udział.

Co oznacza energia beztlenowa?

Mięśnie potrzebują szybkiego odnawiania energii wykorzystywanej do skurczu. W części procesów tlen nie uczestniczy bezpośrednio w jej dostarczaniu. Takie mechanizmy pomagają sprostać dużemu zapotrzebowaniu podczas gwałtownego zwiększenia wysiłku. Nie stanowią jednak układu całkowicie oddzielonego od pozostałych przemian zachodzących w organizmie.

Znaczenie poszczególnych źródeł energii zależy m.in. od długości pracy, jej intensywności i przygotowania zawodnika. Dlatego krótki sprint i dłuższy mocny odcinek mogą angażować je w innych proporcjach. Samo przyspieszone oddychanie lub odczucie pieczenia mięśni nie pozwala dokładnie obliczyć tego udziału. Odczucia nie są bezpośrednim pomiarem przemian energetycznych.

Jaką pracę obejmuje trening beztlenowy?

Do tej kategorii zalicza się zadania rozwijające zdolność wykonywania i powtarzania bardzo intensywnych wysiłków. Mogą występować w nich krótkie odcinki i odpoczynek pozwalający zachować zamierzoną jakość pracy. Konstrukcja zależy od celu: rozwijanie maksymalnego przyspieszenia nie jest identycznym zadaniem jak utrzymywanie wysokiej intensywności przez dłuższy fragment.

Takie sesje stanowią obciążenie również wtedy, gdy łączny czas pracy jest niewielki. Liczba minut nie opisuje całej trudności. Znaczenie mają moc lub prędkość, długość przerw, liczba powtórzeń i narastające zmęczenie. Odpowiedź zawodnika wynika z całości zadania oraz jego miejsca w planie, nie tylko z krótkiego czasu trwania.

Relacja z treningiem tlenowym i interwałami

Wysoka intensywność zwiększa znaczenie szybkiego dostarczania energii, lecz udział przemian tlenowych nie spada do zera. W kolejnych odcinkach i podczas odpoczynku odpowiedź organizmu nadal się zmienia. Granica między tlenowym a beztlenowym charakterem pracy nie jest więc identyczna z granicą między obecnością i brakiem tlenu w mięśniach.

Interwały to sposób dzielenia treningu na pracę i przerwy. Mogą służyć różnym celom energetycznym, dlatego nie każdy trening interwałowy jest treningiem przede wszystkim beztlenowym. Także określenie HIIT obejmuje różne protokoły. Do ich rozróżnienia potrzebne są parametry konkretnej sesji, a nie sam skrót użyty w nazwie.

W triathlonie wytrzymałość tlenowa pozostaje istotna podczas całego startu, ale przebieg rywalizacji może zawierać momenty bardzo mocnego wysiłku. Ich obecność nie zmienia całej dyscypliny w sport beztlenowy. Również zawartość planu treningowego może obejmować różne intensywności. Nazwa pojedynczej sesji nie opisuje całych przygotowań zawodnika.

Anaerobowy, beztlenowy i pojęcia progowe

Trening anaerobowy jest polskim odpowiednikiem opartym na tym samym znaczeniu co trening beztlenowy. Angielskie określenie to anaerobic training. Wysiłek beztlenowy odnosi się do charakteru pracy, natomiast wydolność lub zdolność beztlenowa opisuje możliwości wykonywania takich zadań. Nazwy te wymagają rozróżnienia między aktywnością a cechą zawodnika.

Próg beztlenowy jest osobnym pojęciem służącym opisywaniu intensywności. Nie wyznacza chwili całkowitego wyłączenia przemian tlenowych. Także obecność mleczanu nie jest dowodem, że wysiłek odbywa się bez dostępu tlenu. Łączenie tych terminów bez wyjaśnienia prowadzi do mylnego obrazu sposobu, w jaki organizm dostarcza energię podczas sportu.

Więcej haseł na T

Cały słownik
  • Tapering

    Zaplanowane zmniejszenie obciążeń treningowych przed ważnymi zawodami, aby ograniczyć zmęczenie i zachować wypracowaną formę.

  • Tętno maksymalne (HRmax)

    Najwyższa częstość uderzeń serca osiągana podczas maksymalnego wysiłku. Może różnić się zależnie od dyscypliny i nie jest miarą wytrenowania.

  • Trenażer rowerowy

    Urządzenie umożliwiające jazdę na własnym rowerze w miejscu, zwykle pod dachem, przez stawianie oporu podczas pedałowania.