Poradnik. Kadencja
Powszechna jest wśród początkujących triathlonistów opinia, że na rowerze każdy jeździć umie, więc wiele ćwiczyć nie trzeba, aby te 100km. przejechać.
Powszechna jest wśród początkujących triathlonistów opinia, że na rowerze każdy jeździć umie, więc wiele ćwiczyć nie trzeba, aby te 100km. przejechać. I wszyscy również wiedzą, że optymalne kadencje (kadencjaKadencjaCzęstotliwość ruchu podczas wysiłku: na rowerze liczba obrotów korby na minutę, a w biegu zwykle liczba kroków na minutę. – szybkość pedałowania) mieszczą się w zakresie 85-95 rpm (obrotów korby na minutę). I pewnie każdy zderzył się z rozczarowaniem, kiedy podczas pierwszych prób próbował kręcić „młynki". Szybko okazywało się, że przy kadencji 90 rpm można jechać co najwyżej kilka minut, a najlepiej się nam pedałuje obracając korbą po 70 obrotów, co jednak nie przekłada się na długą jazdę i powoduje szybkie zmęczenie nóg. Gdzie więc jest prawda? Dlaczego zawodowi kolarze kręcą z kadencjami 90-110 podczas kilkuset kilometrowych wyścigów? Jakie naukowe uzasadnienia dowodzą wyższości wyższej kadencji nad niższymi? W końcu dlaczego akurat 85-95, a nie na przykład 120-135?
Zrobiłem na sobie kilka razy doświadczenie „stresu mięśniowego". Poprosiłem również kolegę, który dysponuje pomiarem mocy o eksperyment polegający na jeździe ze stałym tętnem na poziomie 80% HRMaxTętno maksymalne (HRmax)Najwyższa częstość uderzeń serca osiągana podczas maksymalnego wysiłku. Może różnić się zależnie od dyscypliny i nie jest miarą wytrenowania. i notowaniem mocy plus prędkości. Uzyskałem wyniki, narysowałem wykresy i uzyskałem informacje, potwierdzające to, co wiem, jednak zależało mi na odnalezieniu zjadliwych dla amatora, jak ja, informacji naukowych na temat optymalnych kadencji. Poniżej znajdziecie krótki i mam nadzieję zrozumiały przegląd wiedzy zawartej w książkach, czasopismach, internecie, jak również własne doświadczenia.
Zacznijmy od naukowego wytłumaczenia zakresu optymalnych kadencji. Przyjrzyjmy się „efektywności pedałowania", czyli ilości wykonanej pracy w stosunku do wygenerowanej mocy, czyli mówiąc zrozumiale kadencji, przy jakich najwięcej wytworzonej mocy idzie w pedały. Spójrzmy na poniższy rysunek.
Widać na nim przebieg kilku krzywych, gdzie oś pionowa to relatywny współczynnik skuteczności, oś pozioma to poziom obciążenia mierzony konsumpcją VO2. Przykładowo linia niebieska na poziomie konsumpcji 50% VO2 maxPułap tlenowy (VO₂max)Maksymalna ilość tlenu, jaką organizm może pobrać i wykorzystać podczas intensywnego wysiłku. Jest jednym ze wskaźników wydolności tlenowej. wskazuje współczynnik 20,5. Im współczynnik ten jest wyższy tym skuteczniej nasza siła przekłada się na moc. Krzywa czerwona to efektywność dla kadencji 60 rpm, krzywa niebieska dla 80rpm, krzywa zielona dla 100 rpm. Z rysunku wynika, że przy niskich obciążeniach stosowanie wysokich kadencji jest mocno nieefektywne w stosunku do kadencji niższych (60-80rpm). W pełnym zakresie obciążeń przy kadencjach 60 i 80 rpm trudno doszukać się istotnych różnic uzasadniających stosowanie wysokich kadencji. Dopiero przy obciążeniu 90% VO2 max pedałowanie z kadencją 100 rpm zbliża się efektywnością do niższych kadencji, ciągle jednak pozostając w tyle za niższymi. Czyli wnioski z powyższego wykresu są sprzeczne z teoriami forsowanymi przez trenerów. Czyżby cały świat się mylił? Czy są jakieś inne czynniki uzasadniające teorię optymalnej kadencji 85-95 rpm? Spójrzmy na kolejny wykres.
Tym razem próba dotyczyła zużycia tlenu przy zachowaniu stałej mocy 200W oraz wyborze różnych kadencji. Okazało się, że najmniejsza konsumpcja tlenu występuje tutaj przy kadencjach około 90 rpm, a badana próba kolarzy amatorów praktycznie nie wybierała kadencji wyższych niż 110. Wytłumaczeniem tego faktu może być konstrukcja naszych mięśni. Składają się one, jak wiadomo, z dużej ilości włókien, pośród których można rozróżnić włókna wolno kurczliwe i zdolne do długotrwałej pracy oraz włókna szybko kurczliwe, które potrafią wygenerować dużą moc, jednak wymagają znacznego zasilania, w przeciwieństwie do włókien wolno kurczliwych. Kadencje w okolicy 90 rpm angażują wystarczająco dużo „aerobowych" włókien wolnych i taką ilość włókien anaerobowych „szybkich", aby minimalizować energię dostarczaną do mięśni celem wykonania zadanej pracy. Można spodziewać się, że poniżej i powyżej kadencji optymalnej rośnie znacząco zaangażowanie włókien szybkich, przy zachowaniu podobnej ilości włókien wolnych, co powoduje większe zużycie energii.
Aby sprawdzić tą teorię, nie naukowo a organoleptycznie, wykonałem test „stresu mięśniowego". Test polegał na jeździe na trenażerze z różnymi kadencjami, przy różnych obciążeniach i notowaniu odczucia dyskomfortu w skali 1 do 10 towarzyszącego wszystkim kadencjom. Ćwiczenie powtórzyłem 10 razy, w ciągu dwóch dni, podczas regularnego treningu, po dokonaniu rozgrzewki. Wyniki na poniższym wykresie są uśrednione, oś pozioma to kadencja, oś pionowa to poziom stresu w skali 1 do 10.
Jak widać okazało się, że jestem typowym przedstawicielem grupy kolarskiej, która najmniej cierpi przy kadencjach 90 rpm, czyli dokładnie w zakresie zalecanego optimum. Warto zauważyć, że po przekroczeniu kadencji 120 dramatycznie rośnie niezadowolenia z jazdy, przy 140rpm osiąga w 10-stopniowej skali poziom 12. Co ciekawe, nawet przy dużych oporach jazdy najlżej pracowało mi się dokładnie przy kadencji 90 rpm. Badanie takie jest oczywiście obarczone wieloma błędami i jest bardzo subiektywne, jednak dobrze wpisuje się w ogólną teorię.
Ostatni test, o jaki poprosiłem kolegę dysponującego pomiarem mocy był test jazdy na stałym tętnie HR = 80% HR max, po płaskim terenie, z różnymi kadencjami, mierząc jednocześnie generowaną moc oraz prędkość jazdy. Wyniki przedstawione są na rysunku poniżej i dość dobrze wpisują się w przytoczone powyżej analizy.
Na osi poziomej znajduje się kadencja, lewa oś pionowa to generowana moc w Watach, prawa oś pionowa to prędkość w km/h. Jak widać po wykresie moc generowana w zakresie niskich i wysokich kadencji znacznie odbiega od maksimum, które wypada w okolicach 90 rpm. Jak widać z wykresu po przekroczeniu kadencji 110 rpm serce zaczyna być mocno przeciążone i generowana moc musiała znacząco spaść, aby utrzymać się w zakresie zadanego tętna. Wytłumaczeniem może być również fakt braku treningu w zakresie wysokich kadencji, jednak wydaje się, że jest to kolejny dowód na trafność teorii optymalnej kadencji. Przy okazji nie powinno dziwić, że osiągane prędkości odpowiadają generowanej mocy i są maksymalne przy maksymalnych generowanych watach. Nie potrafię niestety dokładnie podać warunków przeprowadzonego testu, typu wiatru i nachylenia, jednak wydaje się, że nie zaciemniają znacząco wyników.
Wnioski. Jak widać należy przyjąć, że optymalnymi kadencjami kolarskimi są kadencje pomiędzy 85-95 rpm. Świat kolarzy szosowych twierdzi, że granice te można przesunąć do 110 rpm. Najtrudniejszym zadaniem dla triathlonisty – amatora jest nauczenie się wysokich kadencji aby umiejętnie gospodarować siłami w czasie zawodów oraz zapewnić nogom wystarczającą świeżość na część biegową. Nauka ta nie jest łatwa i wymaga czasu, aby 90 rpm stało się naszą naturalną optymalną kadencją. Mnie podnoszenie rpm zajęło jedną zimę. W czasie 3 miesięcy udało mi się podnieść kadencję z 70 rpm na 90 rpm, regularnie jeżdżąc odcinki interwałowe z kadencjami 75, 80, 85, 90 z odpowiednim wydłużaniem czasu interwału z 1 minuty do 30 minut. Aby jednak zachować poziom oraz swobodę kręcenia i jego optimum obecnie często wykonuję ćwiczenia na kadencji 100-120 rpm, jak również ekstremalne (jak dla mnie) sprinty z kadencjami 140 rpm. Nie wiem, czy to ostatnie daje wymierne efekty treningowe, jednak na pewno sprawia ogromną frajdę :)
Czego wszystkim życzę przy kręceniu młynków.
Literatura:
L. Sidossis "Load and velocity of contraction influence gross and delta mechanical efficiency"
I. Faria. "Oxygen cost during different pedalling speeds for constant power output"
G. Gaesser, G. Brooks. "Muscular efficiency during steady-rate exercise: effects of speed and work."
Współprace pomagają finansować Akademię Triathlonu i tworzyć niezależne media.
Współprace pomagają finansować Akademię Triathlonu i tworzyć niezależne media.
Współprace pomagają finansować Akademię Triathlonu i tworzyć niezależne media.
Współprace pomagają finansować Akademię Triathlonu i tworzyć niezależne media.
Współprace pomagają finansować Akademię Triathlonu i tworzyć niezależne media.
Współprace pomagają finansować Akademię Triathlonu i tworzyć niezależne media.