Witamina D3 u triathlonistów. Dlaczego jesienią warto zwrócić na nią uwagę?
Witamina D3 u triathlonistów – dlaczego jest ważna jesienią? Jakie są skutki niedoboru, kiedy wykonać badanie i jak dobrać suplementację.
Często trenujesz na zewnątrz więc jesteś na słońcu i nie grozi ci niedobór witaminy D3? Niekoniecznie. W Polsce przez znaczną część roku słońce nie zapewnia warunków do jej skutecznej produkcji w skórze. Wyjaśniamy, dlaczego witamina D jest ważna dla triathlonistów, jak sprawdzić jej stężenie we krwi i kiedy warto sięgnąć po suplementację.
Krótsze dni, mniej słońca i jednostek treningowych na zewnątrz. Jesienią zmieniają się nie tylko warunku do treningów, lecz także możliwości produkcji witaminy D3 przez organizm. Jej niedobór może mieć znaczenie dla zdrowia kości, pracy mięśni i odporności. Dlaczego triathloniści powinni zwrócić na nią szczególną uwagę i kiedy warto rozważyć suplementację?
Czy wystarczy wyjść na słońce?
Głównym źródłem witaminy D w organizmie jest synteza skórna, do której dochodzi pod wpływem promieniowania słonecznego UVB. Kiedy promienie docierają do skóry, obecny w niej 7-dehydrocholesterol przekształca się w prewitaminę D3, a następnie w witaminę D3. Ta trafia do wątroby, a później jest dalej przekształcana, między innymi w nerkach, do swojej aktywnej postaci.
Mówiąc prościej: pod wpływem promieni słonecznych nasz organizm sam produkuje witaminę D3. Według badań, w sprzyjających warunkach wystarczy średnio 15–30 minut ekspozycji na słońce dziennie, z odsłoniętą częścią skóry, aby wspomóc produkcję odpowiedniej ilości witaminy D. Co ważne – skóra nie może być w tym czasie posmarowana kremem z filtrem. Im jaśniejsza karnacja, tym krótszy niezbędny czas ekspozycji na światło.
W teorii triathloniści powinni mieć więc problem z głowy. W końcu większość trenuje na zewnątrz przez znaczną część roku – i to dłużej niż 15-30 minut.
Mały haczyk znajduje się jednak w stwierdzeniu: „w sprzyjających warunkach”. W Polsce od października do marca synteza skórna witaminy D jest niewystarczająca do pokrycia zapotrzebowania organizmu. Wynika to przede wszystkim z kąta padania promieni słonecznych i ograniczonego docierania promieniowania UVB.
Co więcej, nawet latem trening na zewnątrz nie gwarantuje odpowiedniego stężenia witaminy D we krwi. Przeczytacie o tym więcej w naszym tekście: „Czy suplementować witaminę D latem?".
Oczywiście w pewnym stopniu przyswajamy witaminę D z diety (m.in. z ryb i produktów odzwierzęcych). Trzeba jednak pamiętać, że pokrycie dziennego zapotrzebowania samą dietą jest niemal niemożliwe.
Dlaczego witamina D jest ważna dla triathlonisty?
Żeby zrozumieć znaczenie witaminy D, warto wyjaśnić, że nie jest ona tylko witaminą. Jest również prohormonem, czyli substancją, którą organizm przekształca w aktywny hormon. Oznacza to, że jej działanie nie ogranicza się wyłącznie do jednego narządu. Witamina D uczestniczy w wielu procesach zachodzących w organizmie, w tym w regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej, prawidłowym funkcjonowaniu mięśni oraz układu odpornościowego. Jej metabolit wykryto do tej pory w niemal każdym narządzie w ciele.
Dla triathlonistów szczególnie istotny jest jej wpływ na zdrowie kości. Witamina D wspiera wchłanianie wapnia i fosforu. Te niezbędne są z kolei do utrzymania prawidłowej mineralizacji tkanki kostnej. Ma to ogromne znaczenie (zwłaszcza w bieganiu) w momencie, w którym kości są regularnie poddawane powtarzalnym obciążeniom. Niedobór witaminy może je osłabiać, a w efekcie m.in. zwiększać podatność na złamania przeciążeniowe.
Witamina D odgrywa również rolę w prawidłowej pracy mięśni. Uczestniczy w procesach związanych z ich funkcjonowaniem, a jej znaczny niedobór może prowadzić do osłabienia siły mięśniowej, bólu mięśni i szybszego odczuwania zmęczenia podczas wysiłku. Dzięki wpływowi witaminy D na regulację gospodarki wapniowo-fosforanowej (patrz wyżej) mięśnie mają więcej energii. W badaniach przeprowadzonych na piłkarzach wspakznno m.in. że zwiększenie poziomu witaminy D w organizmie poprawiło ich czasy w sprincie. Podniósł się również ich pułap tlenowyPułap tlenowy (VO₂max)Maksymalna ilość tlenu, jaką organizm może pobrać i wykorzystać podczas intensywnego wysiłku. Jest jednym ze wskaźników wydolności tlenowej..
Oprócz tego witamina D ma duże znaczenie dla układu odpornościowego. Wpływa a na aktywność komórek odpornościowych i pomaga regulować reakcję organizmu na drobnoustroje. Zwiększa więc odporność na infekcję. Przypuszcza się także, że wysoki poziom tego związku łagodzi stany zapalne.
Jak sprawdzić poziom witaminy D3? Jakie badanie wykonać?
Aby ocenić zaopatrzenie organizmu w witaminę D, wykonuje się badanie krwi polegające na oznaczeniu stężenia jej metabolitu – 25-hydroksywitaminy D, czyli 25(OH)D. Jest to podstawowy wskaźnik pozwalający ocenić, czy organizm ma wystarczającą ilość witaminy D, czy występuje jej niedobór lub nadmiar.
Wyniki badania 25(OH)D najczęściej podawane są w ng/ml, choć niektóre laboratoria stosują jednostkę nmol/l. Przelicznik jest prosty: 1 ng/ml odpowiada 2,5 nmol/l.
W polskich zaleceniach z 2023 roku stosuje się następujące przedziały interpretacyjne:
| Stężenie 25(OH)D | Interpretacja |
| 0–10 ng/ml | Ciężki niedobór |
| Powyżej 10 do 20 ng/ml | Niedobór |
| Powyżej 20 do poniżej 30 ng/ml | Stężenie suboptymalne |
| 30–50 ng/ml | Stężenie optymalne |
| Powyżej 50 do 100 ng/ml | Stężenie wysokie |
| Powyżej 100 ng/ml | Stężenie toksyczne według polskiej klasyfikacji |
Ile witaminy D3 powinien suplementować triathlonista?
Jaka jest optymalna dawka w suplementach i lekach? To wciąż temat badań. Obecnie za górną tolerowaną granicę u zdrowych dorosłych uznaje się 4000 jednostek na dobę. Nie da się przedawkować witaminy D3 w diecie lub przez zbyt długą ekspozycję na słońce. Hiperwitaminoza jest natomiast możliwa, jeśli przyjmujesz za dużą ilość suplementów.
Najlepszym sposobem na ustalenie odpowiedniej dawki w przypadku podejrzenia niedoboru jest wykonanie badania krwi i oznaczenie stężenia 25(OH)D. Wynik pozwala ocenić, czy organizm ma wystarczającą ilość witaminy D, czy konieczne jest leczenie niedoboru. Na jego podstawie lekarz może dobrać odpowiednią dawkę i zdecydować, czy potrzebne będzie badanie kontrolne.
Istotny jest również fakt, że rozpoznanie niedoboru na podstawie objawów jest praktycznie niemożliwe. Jeśli masz za mało witaminy D w organizmie, mogą pojawić się rozdrażnienie i osłabienie, ale też pogorszenie słuchu, zniekształcenie sylwetki czy problemy skórne. W skrajnym wypadku może nawet dojść do wypadania zębów.
Warto jednak pamiętać, że niedobory witaminy D są w Polsce bardzo powszechne. W badaniu przeprowadzonym w 2014 roku wśród 5775 osób z 22 polskich miast aż 65,8% uczestników miało niedobór witaminy D (poniżej 20 ng/ml), a kolejne 24,1% – stężenie suboptymalne.
Ze względu na ograniczoną możliwość produkcji witaminy D pod wpływem słońca, szczególnie w okresie jesienno-zimowym, zaleca się jej profilaktyczną suplementację. Według polskich zaleceń z 2023 roku zdrowi dorośli w wieku 19–65 lat, którzy nie mają wystarczającej ekspozycji na słońce, powinni przyjmować 1000–2000 IU witaminy D3 dziennie przez cały rok (konkretna dawka zależy między innymi od masy ciała i ilości witaminy D dostarczanej z dietą).
Witaminę D najlepiej przyjmować regularnie, podczas posiłku zawierającego tłuszcz, który ułatwia jej wchłanianie. Jeśli latem ekspozycja na słońce jest niewystarczająca, suplementację można kontynuować przez cały rok.
Sprawdź, czego potrzebuje Twój organizm
Warto pamiętać, że witamina D3 to tylko jeden z elementów, na które trzeba zwrócić uwagę podczas regularnych treningów. Najbardziej miarodajny obraz stanu organizmu daje ocena kilku parametrów, które mogą pomóc w wykryciu niedoborów i ocenie ogólnego stanu zdrowia.
W ALAB Sport dostępne są pakiety badań stworzone z myślą o specyfice różnych dyscyplin. Wśród nich znajduje się gotowy pakiet dla triathlonistów, uwzględniający parametry istotne dla osób łączących pływanie, rower i bieganie.
ZOBACZ TEŻ: Pakiet badań dla triathlonisty – ile można zaoszczędzić?
To gotowe rozwiązanie, które pozwala oznaczyć w ramach jednego pakietu szereg parametrów istotnych z punktu widzenia triathlonisty.
*Tekst powstał we współpracy z ALAB Sport
Współprace pomagają finansować Akademię Triathlonu i tworzyć niezależne media.
Współprace pomagają finansować Akademię Triathlonu i tworzyć niezależne media.
Współprace pomagają finansować Akademię Triathlonu i tworzyć niezależne media.
Współprace pomagają finansować Akademię Triathlonu i tworzyć niezależne media.
Współprace pomagają finansować Akademię Triathlonu i tworzyć niezależne media.
Współprace pomagają finansować Akademię Triathlonu i tworzyć niezależne media.
Współprace pomagają finansować Akademię Triathlonu i tworzyć niezależne media.