Technologia

Bike fitting nie jest jednorazowy. Kiedy warto ponownie ustawić rower?

Czy bike fitting to jednorazowa usługa? Dowiedz się, dlaczego warto regularnie dostosowywać swoje ustawienie roweru.

Bike fitting nie jest jednorazowy. Kiedy warto ponownie ustawić rower?
Źródło: magnific.com

Ciąża, lepsza kondycja czy nawet poprawa mobilności mogą sprawić, że ustawienie roweru, które było idealne kilka miesięcy temu, przestanie być odpowiednie. Badania pokazują, że pozycja na rowerze ma wpływ nie tylko na komfort, lecz także na parametry biomechaniczne i wydolnościowe. Dlatego bike fitting⁠Bike fittingProces dopasowania ustawień roweru i pozycji do budowy ciała, możliwości ruchowych oraz celu jazdy, z uwzględnieniem komfortu i efektywności. powinien być traktowany jako proces, a nie jednorazowa usługa.

W kolarstwie przez długi czas panowało przekonanie, że jeden dobrze przeprowadzony bike fitting załatwia sprawę na lata. Rower ustawiony raz miał działać bez żadnych zmian. W rzeczywistości organizm się zmienia. Reaguje na treningi, przerwy, zmiany wagi i kontuzje. Zmienia się również technika jazdy w miarę zdobywania doświadczenia, dlatego coraz częściej mówi się o dynamicznym dopasowaniu, które wymaga regularnych korekt.

Dlaczego rower przestaje pasować szybciej, niż myślisz?

Rower przestaje pasować szybciej, niż większość kolarzy czy triathlonistów się spodziewa. Nasze ciało nie jest statyczne - ono ciągle się zmienia pod wpływem treningu, przerw i obciążeń. Kiedy poprawia się nasza forma, rośnie mobilność, stabilizacja tułowia i tolerancja na pozycję aerodynamiczną⁠Pozycja aerodynamicznaUłożenie ciała na rowerze mające ograniczać opór powietrza, najczęściej przez obniżenie tułowia i zmniejszenie powierzchni wystawionej na wiatr.. To sprawia, że ustawienie, które kiedyś było idealne, zaczyna nas ograniczać lub nie wykorzystuje w pełni potencjału zawodnika.

Badania biomechaniczne pokazują, że nawet niewielkie zmiany, rzędu około 2 procent w ustawieniu siodła, mogą wpływać na pracę stawu kolanowego i biodrowego oraz na ekonomikę pedałowania. Oznacza to, że drobne przesunięcia w ciele lub siły generowane na rowerze mają realny wpływ na komfort i efektywność jazdy. Do tego dochodzą zmiany „życiowe”, takie jak wahania masy ciała, powrót do aktywności po kontuzji czy po ciąży. One zaś nie zmieniają tylko jednego elementu, ale cały wzorzec ruchu i stabilizacji. W rezultacie rower nie tyle nagle przestaje pasować, co po prostu nie nadąża za tym, jak zmienia się kolarz.

Zobacz też: 8 mitów o bike fittingu

Powrót do jazdy po ciąży zmienia wszystko

Ważnym momentem, kiedy warto przemyśleć ustawienie roweru, jest okres po ciąży i porodzie. W tym czasie ciało nie wraca od razu do swojego wcześniejszego stanu. Zmienia się stabilizacja tułowia, napięcie mięśni głębokich oraz kontrola miednicy.

W praktyce oznacza to, że pozycja, która kiedyś była wygodna, może zacząć sprawiać dyskomfort. Często pojawia się przeciążenie w odcinku lędźwiowym, większy nacisk na dłonie lub brak stabilności w biodrach.

Bike fitting nie jest jednorazowy. Kiedy warto ponownie ustawić rower?
Źródło: bikefit.lu

Literatura medyczna opisuje zmiany biomechaniczne po ciąży, takie jak przesunięcie środka ciężkości i zmiany w kontroli równowagi. Phil Burt, były szef fizjoterapii British Cycling, podkreśla w swoich analizach, że w takich sytuacjach najważniejsze jest bezpieczeństwo i kontrola pozycji, a nie aerodynamika.

Bike fitting - kiedy warto

Bike fitting ma największy sens wtedy, gdy przestajesz traktować rower jako „stałe ustawienie”, a zaczynasz patrzeć na niego jak na narzędzie, które musi odpowiadać aktualnej sytuacji organizmu i sposobu jazdy. Warto go zrobić nie tylko na początku przygody z kolarstwem, lecz przede wszystkim w momentach przełomowych, kiedy zmienia się sposób, w jaki generujesz moc, utrzymujesz pozycję albo znosisz obciążenia.

Ku zdziwieniu najlepszy moment na bike fitting to nie start sezonu, tylko moment zmiany — formy, zdrowia, stylu jazdy albo ograniczeń fizycznych. Im bardziej świadomie reagujesz na te zmiany, tym mniej przypadkowych przeciążeń pojawia się w treningu i tym stabilniejsza staje się twoja pozycja na rowerze w dłuższej perspektywie.

Lepsza forma, inne ustawienie

Ważnym momentem w zmianie pozycji jest rozwój sportowy. W miarę jak kolarz staje się coraz lepiej wytrenowany, jego styl jazdy ulega zmianie. Zaczyna jeździć szybciej, dłużej i bardziej efektywnie. Jego organizm zaczyna inaczej rozkładać obciążenia i lepiej znosi pozycję aerodynamiczną.

W tym procesie poprawia się mobilność bioder oraz odcinka piersiowego kręgosłupa, a siła stabilizacji tułowia również wzrasta. To oznacza, że po kilku sezonach intensywnego treningu wcześniejsze ustawienie może stać się zbyt zachowawcze.

Kolejne badania biomechaniczne pokazują, że adaptacja pozycji powinna iść w parze z adaptacją fizjologiczną. Zakres ruchu i tolerancja obciążeń zmieniają się w miarę postępów w treningu.

Ból jako pierwszy sygnał

Ból to ważny sygnał, który może sugerować, że czas na zmianę ustawienia. To najprostszy i najbardziej oczywisty znak, że coś w relacji rower–ciało przestało działać tak jak powinno. Najczęściej odczuwamy dolegliwości w kolanach, karku oraz dolnym odcinku pleców. Dzieje się tak, ponieważ te obszary są najbardziej wrażliwe na zmiany w kącie pracy i obciążeniu. Badania Bini i Priego-Quesady pokazują, że niewłaściwa wysokość siodła może wpływać na obciążenia stawowe oraz wzorce ruchu, co z kolei zwiększa ryzyko przeciążeń. Z kolei analizy biomechaniczne mówią, że ergonomia naszej pozycji ma bezpośredni wpływ na komfort jazdy oraz ryzyko kontuzji. Autorzy badania podkreślili również, że nawet niewielkie korekty ustawień zmieniają sposób pracy mięśni w całym cyklu pedałowania. To ma znaczenie szczególnie przy długich jednostkach treningowych.

Dlatego bike fitting to nie jednorazowa usługa, ale narzędzie, które pomaga utrzymać harmonię między naszym ciałem a sprzętem.


Dzmitry Prudnikau

Autor Akademii Triathlonu. Pisze o treningu biegowym, wydolności i praktycznych aspektach wyjazdów sportowych.