Tętno to nie wszystko. Czego uczy pomiar mleczanu?
Tętno nie zawsze pokazuje rzeczywistą intensywność wysiłku. Jak pomiar mleczanu pomaga wyznaczać strefy treningowe i unikać przemęczenia?
Tętno jest jednym z najważniejszych wskaźników w treningów wytrzymałościowym. Trenerzy i zawodnicy coraz częściej zwracają uwagę, że nie wystarczy, aby precyzyjnie kontrolować intensywność wysiłku. Dlaczego pomiar mleczanuMleczanMleczan, czyli związek powstający podczas przemian glukozy i wykorzystywany jako paliwo. Jego stężenie we krwi pomaga oceniać intensywność wysiłku. może pokazać to, czego nie widać na zegarku?
Dlaczego samo tętno nie zawsze wystarcza do precyzyjnego treningu? Wyjaśniamy, czym różni się od pomiaru mleczanu i dlaczego coraz więcej triatlonistów wykorzystuje oba wskaźniki, aby lepiej planować swój trening.
Tętno to tylko reakcja organizmu
Przez lata pomiar tętna był podstawowym narzędziem treningowym w sportach wytrzymałościowych. Trudno się temu dziwić. Jest łatwo dostępny, mierzy go każdy zegarek sportowy, a odpowiednio wyznaczone strefy pomagają kontrolować intensywność wysiłku. Ale z tętnem jest pewien problem, bo nie pokazuje tego, co dzieje się w organizmie w danej chwili. Jest odpowiedzią organizmu na wykonaną pracę - odpowiedzią, która pojawia się z pewnym opóźnieniem.
Jak to wychwycić? Przykładowo podczas interwałówTrening interwałowyTrening z powtarzanymi odcinkami wysiłku rozdzielonymi przerwami lub lżejszą aktywnością. Długość i intensywność odcinków zależą od celu sesji.. Zawodnik zaczyna mocny odcinek. Co pokazuje zegarek? Przez kilkadziesiąt sekund wartości charakterystyczne dla niższej strefy. A przecież mięśnie w tym czasie pracują już znacznie intensywniej, a procesy metabolicznie przebiegają inaczej, niż sugeruje tylko samo tętno.
Taką sytuację można zaobserwować podczas podjazdów, treningów zakładkowych, czy zawodów rozgrywanych w wysokiej temperaturze (jak te, które odbędą się w Europie w ten weekend). Rolę odgrywa też zmęczenie po jednostkach, brak snu, stres. Może to sprawić, że organizm reaguje inaczej niż zwykle.
Na odczyt tętna wpływa tak naprawdę więcej czynników niż Twoja forma sportowa. Może to być wysoka temperatura, odwodnienie, kofeina, jakość snu lub poziom regeneracji. Dwóch zawodników biegających z tym samym tętnem może być w innym stanie fizjologicznym.
- Na analizę wyłącznie tętna nakłada się wiele czynników zewnętrznych. Czy się wyśpimy, wzrośnie temperatura, zmienimy dietę albo mamy ciężki okres w pracy – to wszystko ma wpływ na tętno. Stąd ten parametr w zestawieniu z tempem czy mocą obarczony jest dużym błędem - mówi Mateusz Delikat z QLAC.
ZOBACZ TEŻ: Mleczan, regeneracja i AI. Jak zmienia się trening triathlonistów?
Mleczan pokazuje, jako organizm reaguje na wysiłek
Trening oparty na tętnie nie jest błędny. Jest to jedno z najczęściej wykorzystywanych przez trenerów i zawodników narzędzi. Ale to tylko jeden element układanki. Aby była dokładniejsza, coraz częściej wykorzystuje się pomiar mleczanu. Pokazuje on, jak organizm radzi sobie z konkretną intensywnością wysiłku. Badania takie od lat są wykorzystywane w sporcie wyczynowym do wyznaczania stref treningowych i kontroli obciążenia.
Pomiar mleczanu pozwala określić moment, w którym organizm przestaje pracować swobodnie i zaczyna coraz intensywniej korzystać z przemian beztlenowych. Na tej podstawie można wyznaczyć precyzyjnie próg mleczanowyProgi mleczanowePoziomy intensywności wysiłku wyznaczane ze zmian stężenia mleczanu we krwi. Najczęściej wyróżnia się pierwszy próg (LT1) i drugi próg (LT2). i sprawdzić, jakie tempo lub moc rzeczywiście odpowiadają treningowi tlenowemu.
Dla triathlonisty ma to ogromne znaczenie. Większość planów treningowych opiera się na założeniu, że spokojne jednostki faktycznie pozostają spokojne. Co stanie się jednak kiedy strefy nie są wyznaczone precyzyjnie i zawodnik przez wiele tygodni może wykonywać treningi z większą intensywnością, niż zakładał plan? Efektem będzie narastające zmęczenie, a nie rozwój.
Dlaczego jestem ciągle zmęczony?
Wyobraź sobie zawodnika, który przygotowuje się do startu na dystansie połówki. Trenuje regularnie, wykonuje jednostki z planu, a jego zegarek pokazuje wartości zgodnie z założeniami trenera. Rozbieganie wykonywał przy tętnie 140. Wszystko z zewnątrz wyglądało poprawnie. Ten zawodnik miał jednak problem: nie widział progresu. Za to coraz częściej czuł zmęczenie, gorzej spał nie dowoził mocnych treningów.
Podczas testu z pomiarem mleczanu okazało się, że jego organizm reaguje inaczej, niż sugerowałoby samo tętno. Przy wartościach uznawanych za spokojny trening, jego poziom mleczanu był już wyraźnie podwyższony. Oznaczało to, że większość treningów tlenowych wykonywał zbyt mocno.
W ten sposób, zamiast budować swoją bazę wytrzymałościową dokładał organizmowi zmęczenie. Po korekcie intensywności i obniżeniu tempa na części spokojnych jednostek zobaczył efekty - odzyskał świeżość, a wyniki zaczęły rosnąć. Nie trenował więc za mało! Trenował za mocno wtedy, kiedy powinien trenować lekko.
- Coraz więcej osób żyje z tą świadomością, że nie zawsze więcej treningu oznacza lepsze wyniki. Ten trening musi być celowany, a żeby taki był, musimy opierać go na danych. Widząc, jak organizm reaguje na konkretny trening i jak zmieniają się nasze parametry, jesteśmy w stanie podejmować dużo bardziej świadome decyzje - mówi Delikat.
Dlaczego sam zegarek nie wystarczy?
Nowoczesne zegarki są jak małe centra treningu. Pokazują i szacują ogromną liczbę parametrów: moc, tempo, zmienność rytmu sercaHRV (zmienność rytmu serca)Zmienność odstępów czasu między kolejnymi uderzeniami serca. Pomaga obserwować reakcję organizmu na obciążenie, stres i regenerację. (HRV), obciążenia treningowe, czas regeneracji. Dla wielu zawodników są pomocnym narzędziem i stanowią podstawę codziennego treningu.
Trzeba jednak pamiętać, że wiele z tych wskaźników to efekt działania algorytmów. Zegarek zbiera dane - aplikacja je interpretuje. To nie jest bezpośrednie pokazanie procesów metabolicznych zachodzących w organizmie.
Pomiar mleczanu jest uzupełnieniem tych informacji. Pozwala sprawdzić, czy intensywność treningu odpowiada założeniom, czy wyznaczone strefy są prawidłowe i czy organizm reaguje na obciążenia w oczekiwany sposób. Może również pomóc wcześniej zauważyć, czy zawodnik zbliża się do chronicznego przemęczenia.
Precyzyjny trening zamiast zgadywania
Triathlon coraz mocniej opiera się na danych. Monitorowanie snu, HRV, wyników badań krwi, obciążenia treningowego nie jest już tylko domeną PRO - robią to również amatorzy. Nie chodzi jednak o to, aby zbierać wykresy dla samego zbierania. Chcesz podejmować lepsze decyzje treningowe.
Pomiar mleczanu jest jednym z narzędzi, które pomaga zweryfikować, czy plan treningowy rzeczywiście odpowiada możliwościom zawodnika. Dzięki temu łatwiej dobrać odpowiednie strefy intensywności, ograniczyć ryzyko przetrenowaniaPrzetrenowanieDługotrwały spadek zdolności wysiłkowych związany z nadmiernym obciążeniem i niedostateczną regeneracją, który nie ustępuje po krótkim odpoczynku. i skutecznie budować formę w kolejnych etapach sezonu. Dlatego coraz częściej po monitoring mleczanu sięgają amatorzy, którzy startują na połówce lub długim dystansie.
Coraz więcej triathlonistów korzysta również z pomiaru mocy podczas treningów rowerowych. To precyzyjny wskaźnik opisujący wykonaną pracę, ale podobnie jak tempo w biegu, nie pokazuje, jakim kosztem organizm osiągnął dany wynik. Dlatego coraz częściej zestawia się dane dotyczące mocy, tętna i mleczanu. Efektem jest pełniejszy obraz reakcji organizmu.
QLAC - dane, dzięki którym możesz trenować świadomiej
Takie podejście wykorzystuje również QLAC. Technologia, która nie ma zastępować zegarka, ale uzupełniać dane, których urządzenie z nadgarstka nie jest w stanie dostarczyć.
QLAC to mały, bezinwazyjny sensor, który zakłada się na skórę, nad pracującym mięśniem - najczęściej na udzie, przy pomocy opaski lub mocowania. Sensor wykorzystuje technologię NIR (światło podczerwone), any analizować natlenienie mięśni i zmiany metaboliczne w trakcie wysiłku.
Dzięki analizie reakcji organizmu na wysiłek zawodnik może sprawdzić, czy faktycznie trenuje z intensywnością, którą zakładał plan. Jest to wiedza, która pozwala trenować skuteczniej, zmniejszając ryzyko przemęczenia i poprawiając jakość przygotowania do startów.
- Coraz mniej będziemy trenować „na czuja". Coraz więcej informacji będziemy mieli podanych na tacy, a analiza danych będzie znacznie prostsza dzięki sztucznej inteligencji – uważa Mateusz Delikat.
Zniżka dla czytelników Akademii Triathlonu
We współpracy z QLAC przygotowaliśmy specjalną zniżkę dla naszych czytelników. Podczas składania zamówienia wystarczy podać kod: „akademiatriathlonu”. Dzięki temu otrzymasz aż 25% rabatu!
W praktyce oznacza to, że urządzenie QLAC kupisz taniej o 487 zł.
Współprace pomagają finansować Akademię Triathlonu i tworzyć niezależne media.
Współprace pomagają finansować Akademię Triathlonu i tworzyć niezależne media.
Współprace pomagają finansować Akademię Triathlonu i tworzyć niezależne media.
Współprace pomagają finansować Akademię Triathlonu i tworzyć niezależne media.
Współprace pomagają finansować Akademię Triathlonu i tworzyć niezależne media.
Współprace pomagają finansować Akademię Triathlonu i tworzyć niezależne media.
Współprace pomagają finansować Akademię Triathlonu i tworzyć niezależne media.