Trening

OdŻywka na weekend: "Triathlonowy odlot"

Każdy z nas ma swoją historię, która przywiodła go pierwszych triathlonowych prób.

odzywka6 luty2016

Każdy z nas ma swoją historię, która przywiodła go pierwszych triathlonowych prób. Wychodzimy na początkowe treningi, do kolejnych zmusza jedynie wstyd przed samym sobą (lub najbliższymi), że nie potrafimy wytrwać choćby tygodnia w nowych, sportowych postanowieniach. Początki nie dostarczają szczególnej przyjemności, tę raczej udaje się czerpać ze sprawienia bólu dotychczasowym nawykom, które zaczęły nam przeszkadzać, a zniknąć same nie mają zamiaru. Ukaranie tych kilku zbędnych kilogramów oraz uśpionych mięśni, serca i płuc pozwala przerzucić na nie winę za obecny stan i choć przez chwilę poczuć się lepiej. To, co świetnie działa na początku, nie może jednak wystarczyć na długo, dlaczego więc sport tak nas wciąga? I dlaczego wyznaczamy sobie coraz trudniejsze i bardziej wymagające zadania?

Jak definiujemy trudność?
No właśnie, co rozumiemy przez "trudne", czy "wymagające"? Dla większości początkujących będzie to ściśle powiązane z długością dystansu, nie jego intensywnością. 5 kilometrów biegu czy 1/4 Ironmana potrafi poderwać z kanapy, ale szybko celem na horyzoncie staje się długi dystans. Zresztą ta sama reguła dotyczy biegaczy, którzy po „zaliczeniu” wszystkich stopni wtajemniczenia na asfalcie coraz poważniej myślą o flircie z ultra. Cel powinien być w zasięgu, lecz w chwili podjęcia decyzji o realizacji musi posiadać uwodzicielską aurę przyszłej nagrody za pokonanie niemożliwego. Tu po raz pierwszy pojawia się aspekt psychologiczny. Okazuje się, że „fizyczność”, ładny wygląd, sprawność jest częstym bodźcem do zmiany trybu życia, ale wraz z upływem czasu inne rzeczy stają się dla nas ważniejsze.

odzywka6 luty2016

Odpływ, ale nie haj
Znacie pojęcie biegowego haju (runners high)? Uczucia polegającego na intensywnym wyrzucie endorfin, nagłego wrażenia ogarniającego zewsząd szczęścia, najczęściej w chwili osiągnięcia sportowego celu? Choć osławione endorfiny są z reguły wymieniane jako element zachęcający do kolejnych ćwiczeń, prawda może leżeć gdzie indziej. Stabilny „odpływ”, nie intensywny „haj”. Kilka dni temu magazyn New York przypomniał o twórcy tego terminu w odniesieniu do sportowców długodystansowych. Profesor Mihaly Csikszentmihalyi (ktoś to umie przeczytać?) z uniwersytetu w Claremont użył terminu odpływ (co stanowi wolne tłumaczenie oryginalnego „flow”) w 1990 roku. Szerzej mieliśmy okazję zapoznać się z jego teorią podczas wystąpienia na konferencji TED w 2004 roku. W sportowe uzależnienie wprowadza nas raczej chwila, w której ciało znika, świadomość znika, zostaje tylko pewien stan tymczasowego zawieszenia, który często widzimy z pozycji zewnętrznego obserwatora. Brzmi jak psychodeliczno-narkotyczna wizja? Dopiero kiedy przyjrzymy jej się chłodnym okiem naukowca. Jestem pewien, że każdy z nas znalazł się w pewnym momencie w takiej sytuacji, gdzie nogi, koła, czy woda niosą nas, a rzeczy wokół po prostu się dzieją.

Dwa oblicza „odpływu”
Tak jak wielokrotnie słyszeliśmy o pisarzach czy malarzach zatracających się w swojej pracy, zapominających o otaczającym ich świecie, tak my wsiąkamy w trening. I właśnie to powoduje największe uzależnienie od sportów wytrzymałościowych. Triathlonu, kolarstwa, biegania. Czegokolwiek, co pozwala na trwanie w opisywanym zawieszeniu w czasie i przestrzeni. Choć opisywany stan osiągamy zazwyczaj stawiając sobie nieco bardziej wymagające cele od przeciętnej, uzyskując przy tym nieco lepsze od przeciętnej rezultaty, to nie jest on zarezerwowany tylko dla typowego amatora z grupy wiekowej. Okazuje się bowiem, że najbardziej efektywny trening na poziomie elity sportu wyczynowego zachodzi właśnie wtedy, gdy zawodnik potrafi się wprowadzić w stan dobrze pojętego automatyzmu. To, co nam przychodzi w sposób naturalny na dość niskich intensywnościach, zawodnicy potrafią powtórzyć na bardzo trudnych zadaniach. Jest to niełatwa do zdefiniowania umiejętność perfekcyjnej realizacji, bez udziału koncentracji na wykonywanym ćwiczeniu. W zasadzie chodzi bardziej o wyeliminowanie prób skupiania się na wszystkim tym, co czyni je męczącym. Palącym bólu mięśni, płytkim oddechu, rozsypującej się na kawałki technice. Odpływ… flow….

odzywka 2_luty2016

Uzależnienie
To z całą pewności nie pierwszy tekst, w którym trening porównuje się do uzależnienia. Ważne jest jednak, aby sobie odpowiednio to zjawisko umieścić na skali zagrożeń. Nie porównywałbym go do problemów typu alkoholizm czy narkomania, tam podążamy ekspresową drogą do ciężkiej choroby lub kwatery na cmentarzu. Przesada w treningu ograniczona jest dość skutecznie granicami organizmu, który zbuntuje się znacznie wcześniej. Przemęczenie to nie marskość wątroby. Zastanawiając się nad skutkami sportowego uzależnienia warto jednak przemyśleć kwestię własnego rozwoju w szerszym ujęciu. Pasjonat jest osobą ciekawą, ale kiedy oddamy się pasji w 100% stajemy się raczej dziwakiem, a nawet nudziarzem. Zostawmy sobie odrobinę miejsca na...

check-it-out

inne zainteresowania (Javier Gomez na przykład uwielbia muzykować, ma nawet własną kapelę). Nie jedźmy na każdy urlop z wielką rowerową walizą, a sport będzie bawić nas znacznie dłużej. To bardzo ważne, ponieważ wyrabia on w nas pracowitość, systematyczność, szacunek dla innych, ambicję, a przy okazji daje sporo zabawy.

odzwyka narkotyk_luty2016

Bajki i farmazony
Jak w każdym uzależnieniu bywają jednostki tak mocno zaawansowane, że wypierają argumenty naukowców czy terapeutów. Jako formę zabawy proponuję więc krótki komentarz do zestawu typowych objawów uzależnienia alkoholowego (choć moglibyśmy użyć tu dowolnego).

1. Silna natrętna potrzeba spożywania alkoholu (głód alkoholu).
Muszę wyjść na trening, w domu mnie nosi.

2. Upośledzona zdolność kontrolowania picia alkoholu (trudności w unikaniu rozpoczęcia picia, trudności w zakończeniu picia albo problemy z kontrolowaniem picia do wcześniej założonego poziomu).

Pojadę, pobiegnę, popłynę jeszcze tylko kawałeczek. I tak zdążę do pracy. Nawet jak nie zdążę, to 5 minut świata nie zmieni.

3. Picie alkoholu w celu złagodzenia albo zapobieżenia alkoholowemu zespołowi abstynencyjnemu oraz subiektywne poczucie skuteczności takiego postępowania.

Mam dzień odpoczynku, ale pójdę na taki mały, luźny trening.

jedz trenuj_luty2016

4. Objawy abstynencyjne (drżenia mięśniowe, nadciśnienie tętnicze, tachykardia, nudności, wymioty, biegunki, bezsenność, rozszerzenie źrenic, wysuszenie śluzówek, wzmożona potliwość, zaburzenia snu, nastrój drażliwy lub obniżony, lęk).
Idę pobiegać, przecież w ten sposób najłatwiej pozbyć się problemów.

5. Zmieniona (najczęściej zwiększona) tolerancja alkoholu (ta sama dawka alkoholu nie przynosi oczekiwanego efektu, potrzeba spożywania większych dawek alkoholu dla wywołania oczekiwanego efektu).
Ćwiartka i połówka już za mną - teraz pora na pełny dystans. A ty ile godzin zrobiłeś w tym tygodniu?

6. Postępujące zaniedbywanie alternatywnych do picia przyjemności, zachowań i zainteresowań.
Rodzina, szef, przyjaciele… czego oni ode mnie chcą? Czemu się wciąż czepiają? Nie potrafią zrozumieć co jest dla mnie ważne?

7. Picie alkoholu mimo oczywistej wiedzy o jego szczególnej szkodliwości dla zdrowia pijącego.
Wszelkiej maści zachowania, w których trening stawiany jest na pierwszym miejscu przed zdrowiem. Brak odpoczynku, ćwiczenie z niezaleczonymi kontuzjami, w szkodliwych warunkach.


Redaktor i triathlonista, który pisał o triathlonie dla magazynu „Bieganie”. Właściciel marki TRIPOWER i twórca podcastu o tym samym tytule.