Trening

Gravel - połączenie idealne czy marketingowy chwyt?

Komu przyda się rower gravel? Ile kosztuje i skąd jego popularność? W naszym tekście piszemy o wszechstronnych cechach tych rowerów.

rower gravel
fot. Magazynbike.pl

Gravel łączy w sobie cechy roweru szosowego i górskiego. Rowery tego typu stały się w ostatnich latach niesamowicie popularne, chociaż nie należą do najtańszych. Czy ten współczesny fenomen coś więcej niż tylko chwyt marketingowy?

Chociaż ten typ jednośladu jest na rynku stosunkowo niedawno, to już zdobył całe rzesze fanów ze względu na swoją uniwersalność. Jak wygląda specyfika jazdy na gravelu? Czy przyda się triathloniście?

Czym jest gravel, czyli jak się to wszystko zaczęło...

Gravel oznacza dosłownie „żwir” i odnosi się do jazdy po drogach, które pokryte są żwirem, piaskiem lub szutrem. Rowery tego typu zwane są „szutrówkami”, a możliwość jazdy po wielu typach terenu sprawia, że są tak wszechstronne.

Być może będzie to zaskakujące, ale historia rowerów gravel sięga XIX wieku i należy jej szukać w Stanach Zjednoczonych, która bywa określana mianem ojczyzny wielu marek rowerowych. To właśnie w połowie XIX rowery zaczęły zyskiwać na popularności. W tym okresie większość dróg (również w miastach) była jeszcze nieutwardzona. Z tego względu właściwie każdy z ówczesnych rowerów miał w sobie coś z gravela.

Współczesna wersja tej historii również zaczyna się w Stanach Zjednoczonych. Małe miejscowości oddalone są tam od siebie czasem o dziesiątki kilometrów, a nie zawsze opłaca się budowanie dróg asfaltowych. W efekcie pokonanie trasy związane jest z jazdą po szutrze, asfalcie, żwirze lub drogami leśnymi. Tak powstało zapotrzebowanie na uniwersalny rower - gravel.

Pewnym zaskoczeniem może więc być informacja, że typowe rowery gravel to jedne z najnowszych modeli na rynku. Istnieją dopiero od około 10 lat, a firmą, która zaprojektowała pierwszy model była Salsa Cycles. Rower Warbird miał być odpowiedzią na to, że rowery crossowe i szosowe nie były odpowiednie do jazdy na drogach szutrowych.

Gravel - połączenie idealne czy marketingowy chwyt?
Salsa Warbird v4 fot. Salsacycles.com

Gravel: specyfika jazdy i charakterystyka budowy

Zaletą gravela jest to, że jest to rower uniwersalny. Co to oznacza? Nie będzie wyróżniał się na szosie, a w terenie górskim lepszy będzie rower typu MTB. Doskonale sprawdzi się natomiast na szutrze, lekkim terenie i drogach leśnych. Właśnie gravel na trasie, która łączy zróżnicowany typ dróg, będzie najbardziej wszechstronnym rowerem.

- Tak naprawdę pierwszy kontakt z rowerem typu gravel daje wam poczucie, które możecie mieć, gdybyście nigdy nie jeździli na rowerze szosowym i po raz pierwszy wsiedli na ten rower. Czyli porównując gravela z rowerami crossowymu lub MTB, to pierwsze wrażenie będzie takie: "Wow, jak ten rower lekko jeździ i przyspiesza". Ten rower jest po prostu lżejszy. Pięć obrotów korbą i jedziecie 30 km/h - mówi dziennikarz rowerowy Jan Piątkiewicz w jednym z filmów na swoim kanale DobreRowery.

Gravel posiada charakterystyczną geometrię ramy, która łączy w sobie elementy rowerów szosowych i górskich. Przykładem są wydłużone widełki tylnego trójkąta, dzięki czemu zastosować można większą oponę. W ten sposób rower zyskuje na stabilności i komforcie jazdy (mniejsza drgania, zwiększona przyczepność). Na gravelu nie masz tak mocno wyciągniętej sylwetki pomiędzy siodłem a kierownicą. Przez to łatwiej i wygodniej jest pokonywać dłuższe dystanse.

Standardem w gravelu jest mocno obniżony środek suportu ramy. W ten sposób środek ciężkości jest nisko, a rower prowadzi się stabilnie na zakrętach. W takich rowerach stosowane są bardzo często hamulce tarczowe (rodzaj zależy od modelu i ceny roweru), które sprawiają, że kontrolowanie hamowanie jest łatwiejsze przy różnych typach nawierzchni. Jedną z cech jest również zastosowanie napędu o bardzo szerokim zakresie przełożeń, aby rower doskonale sprawdzał się zarówno przy stromej leśnej drodze, jak i jeździe na szybkim i płaskim terenie.

Dla kogo jest gravel?

Gravel jest rowerem idealnym dla osób, które lubią szukać nowych tras i nie boją się jeździć po różnorodnych terenach. Dobrze nadaje się do jazdy po utwardzonych drogach i świetnie sprawdzi się przy zjeździe na leśne ścieżki lub trasy żwirowe.

Graveli szukają zwykle dwa typy kolarzy. Pierwszym są osoby, które nie mają dużego doświadczenia w jeździe na rowerze, ale chciałyby zakupić rower, który będzie miał uniwersalne zastosowanie. Z jednej strony, dobrze sprawdzi się na szosie i posiada pewne elementy takiego roweru, ale też ma w sobie coś z roweru górskiego. Łączy najlepsze cechy kilku światów dając różnorodne możliwości. Dojedziesz do nim do pracy, ale też wybierzesz się na dłuższą wycieczkę po terenach leśnych. Jest to po prostu rower wielozadaniowy.

Szutrówki świetnie sprawdzą się dla osób, które preferują bikepacking, czyli turystykę rowerową z minimalistycznym podejściem do ekwipunku. Kolarstwo gravelowe to również dłuższe (nawet kilkudniowe) wyścigi, podczas których większość osób nie jedzie jednak dla konkretnej pozycji i czasu, ale satysfakcji ukończenia wyścigu.

- Jak przyjrzysz się uczestnikom zawodów triathlonowych, to 70% ściga się, walczy o jak najlepsze miejsca, są przy okazji zestresowani. W gravelu o wynik walczy może 10-20% uczestników. Reszta chce przejechać dystans w formie kolarstwa romantycznego i traktuje to jako przygodę - wyjaśnia Kasper Tochowicz.

Gravel kontra szosa - różnice

Rowery szosowe są przede wszystkim dość lekkie i bardzo szybkie. Odpowiednio dostosowany rower szosowy pozwala rozwinąć dużą prędkość, ale nada się zdecydowanie tylko na określone warunki - droga musi być dobrej jakości. Można na nim pokonać setki kilometrów, walcząc ze żmudnymi podjazdami i rozwijając wysokie prędkości na bardzo długich zjazdach.

- Do tych 30 km/h gravel rozpędza się rewelacyjnie, natomiast już powyżej tego, przy oponie 35/38c nie jest już tak lekko. Czujemy większe opory toczenia i ten rower nie jeździ tak szybko jak rowery szosowe - mówi o różnicach Piątkiewicz, dodając, że prostsze modele graveli są cięższe i stąd również różnica.

Gravel jako wszechstronny rower nada się do jazdy praktycznie na każdym terenie. Jest wolniejszy niż rowery szosowe, ale lepiej sprawdza się przy codziennym użytkowaniu. Szersze opony pozwalają łatwiej pokonywać krawężniki, a także jazdę po nawierzchni innej niż droga utwardzona. Rower gravel lepiej reaguje również na zmienne warunki atmosferyczne (hamulce tarczowe zachowują się bardziej przewidywalnie) i daje lepsze możliwości jazdy po śliskiej nawierzchni.

- Dobry gravel ma szerszą kierownicę, który ma rozgięte rogi baranka. W terenie mamy dzięki temu mamy lepszą kontrolę nad rowerem. Prowadzi się lepiej na zjazdach, ale podczas jazdy na asfalcie podczas szybkich zjazdów osoby przyzwyczajone do szosy mają wrażenie, że lecą jak Superman - dodaje dziennikarz.

Gravel - połączenie idealne czy marketingowy chwyt?
fot. Canyon.com

Czy triathloniście przyda się szutrówka?

Dla wielu osób będzie to doskonała zabawa z dala od ruchu samochodowego. Jazda po szutrze na spokojnych drogach oddalonych od ruchliwych ulic pozwala uniknąć niebezpiecznych sytuacji na ruchliwych drogach.

Jazda szutrówką poprawi też umiejętności prowadzenia roweru, co przyda się każdemu triathloniście. Poruszanie się po trudniejszym terenie, żwirze, błocie lub duktach leśnych nauczy lepszego manewrowania i szybkiego reagowania na pofałdowanym terenie. Gravel jest przeciwieństwem statycznej jazdy na rowerze TT⁠Rower triathlonowyRower zaprojektowany do jazdy w pozycji aerodynamicznej i długiego utrzymywania równego wysiłku, stosowany głównie w triathlonie bez draftingu., bo tutaj podłoże „kontroluje" wysiłek zawodnika.

W przypadku gravelu prędkości i liczby treningowe nie są tak ważne. Tutaj nie musisz mieć określonego tempa i nie jedziesz na czas. Szuter to zmieniające się warunki wymagające pewnej elastyczności od sportowców, którzy przyzwyczajeni są do kontrolowania jazdy.

Wysoka cena wszechstronności

Niestety gravele nie należą do najtańszych modeli rowerów. Producenci korzystają z faktu, że rowery te są popularne, a szosowy osprzęt nie jest tani. Rynek podstawowych modeli jest bardzo ograniczony, a te, które pojawiają się w sklepach, bardzo szybko się wyprzedają. W tej sytuacji pozostają dwie opcje - można szukać wyprzedaży modeli z poprzednich lat lub postawić na używany model (trzeba jednak ostrożnie podchodzić do takich zakupów).

Niestety dość ciężko jest znaleźć gravel w cenie do około 4000 złotych. W tym przedziale cenowym znajdzie się zaledwie kilka podstawowych modeli. Zdecydowanie lepszy wybór zaczyna się od kwoty 4500 złotych, a cena solidnego i wszechstronnego roweru zaczyna się od około 5000 złotych. Jedno jest pewne - gravel to opcja dla osób z nieco większym budżetem.


Grzegorz Banaś

Redaktor Akademii Triathlonu, z wykształcenia polonista. Opisuje triathlonowe historie, rozmawia z zawodnikami i śledzi nowinki technologiczne. Kibicuje Lionelowi Sandersowi, więc emocji i tematów do pisania mu nie brakuje. Fan dobrej kawy i książek Jamesa S.A. Coreya.